Türkiye Psikiyatri Derneği, 2 Nisan Otizm Farkındalık Günü’nde yaptığı açıklamada, otizmin yalnızca çocuklukta görülmeyen, yaşam boyu süren bir nörogelişimsel bozukluk olduğunu vurguladı. Dernek, otizmin “Otizm Spektrum Bozukluğu” başlığı altında değerlendirildiğini ve her bireyin farklı güçlü yönleri, zorlandığı alanlar ile destek ihtiyaçlarına sahip olduğunu hatırlattı. Açıklamada, “Otizmi konuşmak tek başına yeterli değildir. Farkındalık, yalnızca görünmeyeni görünür kılan, yaşam boyu süren gereksinimleri ciddiye alan, erişilebilir ve kanıta dayalı hizmetlerle anlam kazanır” mesajı verildi.
“Erişkin otizmli bireylerin ihtiyaçları yeterince görünmüyor”
Türkiye Psikiyatri Derneği’nin yaptığı açıklamada, kamusal tartışmaların genellikle çocuklukla sınırlı kaldığı, erişkin otizmli bireylerin ihtiyaçlarının yeterince görünmediği belirtildi. Bazı bireylerin tanı alamadan erişkinliğe ulaştığı, erişkinlik döneminde eğitimden istihdama, bağımsız yaşamdan sağlık hizmetlerine erişime kadar ciddi güçlüklerle karşılaştığı aktarıldı.
Otizmde tanının ötesi: bütüncül değerlendirme ve erişilebilir hizmet modeli
Otizmin değerlendirilmesinin yalnızca tanı koymakla sınırlı olmadığı belirtilerek, sürecin deneyimli hekimler ve çok disiplinli ekip çalışmasıyla yürütülmesi gerektiği vurgulandı. Psikiyatri uzmanlarının ayırıcı tanı ve bütüncül planlamadaki rolü belirleyici olmakla birlikte, klinik psikologlar, özel eğitim uzmanları, dil ve konuşma terapistleri, ergoterapistler ve sosyal hizmet uzmanlarının eşgüdümü şart görüldü.
Hizmetlerin erişilebilir olmasının önemine dikkat çeken dernek, randevu sistemleri, görüşme ortamları ve bilgilendirme yöntemlerinin duyusal yükü azaltacak, bireyin iletişim biçimine uyarlanabilir ve öngörülebilir şekilde düzenlenmesi gerektiğini belirtti.
Otizm farkındalığında doğru dil kullanımı vurgusu
Dernek, 951 katılımcıyla yapılan araştırmaya göre “hastalık” ve “otistik” gibi ifadelerin olumsuz algılandığını, “otizm spektrumunda” veya “otizm tanılı” gibi betimleyici ifadelerin daha kabul gördüğünü aktardı. Küçültücü, acındırıcı veya yalnızca eksiklikleri vurgulayan dilden kaçınılması, bireylerin kendilerini tanımlama biçimlerine saygı gösterilmesi çağrısı yapıldı.
TPD’den Otizmde Kesintisiz Destek Çağrısı
Türkiye Psikiyatri Derneği, otizmli bireyler için çocukluktan erişkinliğe kesintisiz destek sağlanması gerektiğini vurguladı. Dernek, 18 yaş sonrası eğitim, beceri geliştirme ve gündüzlü yaşam programlarının güçlendirilmesi, destekli istihdam modellerinin yaygınlaştırılması ve sağlık hizmetlerinin erişilebilir hale getirilmesini öncelikli adımlar olarak sıraladı. Ayrıca mola evi, geçici bakım ve aile destek hizmetlerinin ülke genelinde yaygınlaştırılması, yoğun desteğe ihtiyaç duyan bireylerin haklarının ve yaşam koşullarının korunması ile sağlık, eğitim, sosyal hizmet ve istihdam politikalarının eşgüdümlü planlanmasının önemine dikkat çekti.
