Türk mutfağının köklü lezzetlerinden kelle paça çorbası, bu kez uluslararası alanda tartışma konusu oldu. Baklava, yoğurt, cacık, sarma, lokma, güveç ve lokumdan sonra Yunanistan, kelle paçayı da kendi "mutfak mirası" olarak kabul ettirmek için çalışmalara başladı.
Yunanistan’ın Selanik kentinde faaliyet gösteren bir işletmecinin, bu yemeği “Yunan mutfak mirası” olarak UNESCO’ya tescil ettirme girişimi, Türkiye’de tepkiyle karşılandı.
Söz konusu başvurunun, mutfak kültürü üzerinden yeni bir tartışmayı gündeme taşıdığı belirtilirken, tarihçiler ve gastronomi uzmanları bu girişimi “kültürel sahiplenme çabası” olarak değerlendiriyor.
KÖKENLERİNİ ODYSSEİA DESTANI'NA DAYANDIRIYOR
Yunan tarafı, kelle paçanın kökenini Odysseia Destanı'nda yer alan bir ziyafet tasvirine dayandırarak bu yemeğin Antik Yunan’dan Bizans’a, oradan da Osmanlı’ya geçtiğini savunuyor. Ancak tarihçiler bu iddiaya net biçimde karşı çıkıyor. Uzmanlara göre işkembe ve paça geleneği, Orta Asya’dan Anadolu’ya taşınan Türk mutfak kültürünün köklü ve süreklilik gösteren bir parçası.
GERÇEK ÇOK DAHA FARKLI: EVLİYA ÇELEBİ'NİN KAYITLARI ORTADA
Osmanlı dönemine ait kaynaklar da bu görüşü destekler nitelikte. Özellikle Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi'nde İstanbul’daki paçacı esnafına ve bu kültürün yaygınlığına ilişkin detaylı anlatımlar yer alıyor. Bu kayıtlar, paça geleneğinin yüzyıllardır Anadolu’da güçlü bir şekilde yaşatıldığını ortaya koyuyor.
ESNAFLAR TEPKİLİ
Türkiye’de sektör temsilcileri de iddialara sert tepki gösterdi. Özellikle İstanbul’daki köklü paçacı esnafları, kelle paçanın yalnızca bir yemek değil, aynı zamanda bir kültür ve gelenek olduğunu belirtiyor. Ustalar, hazırlama sürecinden sunumuna kadar uzanan bu geleneğin Türk mutfağına özgü olduğunu ifade ediyor.
Öte yandan uzmanlar, paçanın yalnızca içerik değil, hazırlanış biçimiyle de öne çıktığını vurguluyor. Sarımsak, sirke ve limonla yapılan terbiye yöntemi ile uzun süren pişirme ve temizlik aşamalarının bu yemeği özgün kıldığını belirtiyor.
BAŞVURU DOSYASI UNESCO'YA SUNULACAK
Yunan işletmeci Çaruchas’ın hazırladığı başvuru dosyasının UNESCO’ya sunulması için geri sayım başlarken, Türkiye’nin de ilgili kurumlar ve akademik çevreler aracılığıyla bu girişime tarihsel verilerle karşılık vermesi bekleniyor. Uzmanlar ise işkembe ve paçanın yalnızca bir yemek olarak değerlendirilemeyeceğini vurguluyor. Temizlik aşamasından uzun pişirme sürecine ve kendine özgü terbiye yöntemine kadar uzanan bu geleneğin, başlı başına bir mutfak ustalığı olduğunu belirten uzmanlar, söz konusu birikimin merkezinin Anadolu olduğunu ifade ediyor.
