Özel haber - Ebru Şahin
Son yıllarda artış gösteren Alzheimer ve Demans artık yaşlılık hastalığı olmaktan çıkıp genç yaşlara düşmekte. Uzmanlara göre beyin sağlığını etkileyen faktörler arasında genetik yatkınlık, kalp hastalıkları, metabolizma sorunları, çevre ve yaşam faktörüyle birlikte artan stres bulunuyor. Uzmanlar unutkanlık ve bilişsel değişiklik gözlemlendiğinde vakit kaybetmeden hastaneye başvurulması gerektiğini söylüyor.
ALZHEİMER-DEMANS NEDİR, NEDEN OLUR?
Demans günlük yaşam biçimini etkileyecek seviye hafıza, düşünme, konuşma gibi becerilerin bozulması şeklinde bir beyin hastalığıdır. Alzheimer ise beyin hastalıklarının çoğunu oluşturan en yaygın tür olarak kabul edilmekte. Genelde 65 yaş üstü bireylerde görülür. Hastalığın nedeni tam olarak anlaşılmamakla birlikte, normalde yaşlandıkça ölen beyin hücrelerinin zamanından önce ölerek beynin küçülmesi ile gerçekleşmekte. Yaş, geçmişte yaşanan depresyon, kalp krizi, tansiyon gibi damar hastalıkları, ciddi kafa yaralanmaları gibi faktörler de hastalığın sebeplerinden. Uzmanlar özellikle kafa travmalarının demans hastalığında etkin rol oynadığını söylüyor.
MODERN YAŞAM TARZI BEYİN SAĞLIĞINI ETKİLİYOR
Uzmanlar Alzheimer ve Demans’ın genellikle 65 yaş üstünde görülse de son yıllarda bu yaşın 40-50’li yaşlara da düştüğünü belirtiyor. Günümüzdeki yaşam koşulları, teknolojinin gelişmesiyle birlikte gelen fiziksel hareketsizlik, sosyal etkileşimin azalması dikkat kaybı, gece saatlerinde ekrana maruz kalma gibi eylemler melatonin salınımını baskılayarak uykuya dalma süresini uzatmakta ve uyku kalitesini düşürmekte. Uzmanlar Alzheimer, demans gibi hastalıklarda yetersiz ve bölünmüş uykunun doğrudan olmasa da dolaylı yoldan risk faktörü oluşturduğunu söylüyor.
DEMANS %40’I DEĞİŞTİRİLEBİLİR RİSK FAKTÖRLERİ İLE İLİŞKİLİ
Bilimsel veriler demansın değiştirilebilir yaşam tarzı ile riskin düşürülebileceğini söylüyor. Düzenli fiziksel aktivite, kalbi ve metabolizmayı koruyan sağlıklı beslenme şekilleri koruyucu etki sağlıyor. Tansiyon, şeker ve kolesterolün kontrol altında tutulması hasarı azaltabiliyor. Zihinsel olarak aktif olmak, yeni şeyler öğrenmeye açık olmak, sosyal ilişkileri aktif tutmak beyni güçlendiriyor. En önemlisi kafa travmalarından korunmak ve uyku düzeninin sağlanması hastalık riskinin düşmesinde etkili oluyor.
DEMANS YAŞLANMANIN KAÇINILMAZ SONU DEĞİL
Uzmanlar demansın yaşlılıkla birlikte daha sık görülen bir hastalık olsa da, bunun kaçınılmaz bir sonuç olmadığını vurguluyor. Belirtilerin erkenden fark edilmesi ve risk oluşturabilecek faktörlerin önlenmesi veya azaltılması ile hastalığın ilerleyişi yavaşlatılabiliyor. Bu yüzden unutkanlık, davranış değişikliği gibi belirtiler gözlemlendiği anda bir doktora başvurarak erken teşhisin konulması ve tedaviye başlanması öneriliyor.
