Klasik denetim ve ceza yöntemlerinin dışına çıkan bu yeni dijital sistem sayesinde mükellefler, henüz hiçbir cezai sürece girmeden önce kendi vergisel risklerini sayısal skorlar halinde görebilecek. Sistem, adeta bir "navigasyon" gibi çalışarak hata yapan mükellefi önceden uyaracak ve rehberlik edecek.
İşte vergi dünyasında kartları yeniden dağıtacak olan platformun teknolojik altyapısı, işleyiş modeli ve getirdiği devrim niteliğindeki yenilikler:
150'den fazla kural ve makine öğrenmesi devrede
Bir web uygulaması formatında hizmet verecek olan Bilinç platformu, "ikaz denetimi" yaklaşımını esas alıyor. Sistemin arka planındaki teknolojik katmanlar, ceza kesilmeden önce devreye girecek.
İlk aşamada 150'den fazla kural bazlı vergi analizi ile makine öğrenmesi senaryoları mükellefin verilerine uygulanacak. Bu analizler sonucunda mükellefe objektif bir "vergisel risk skoru (puanı)" verilecek. Risk puanı yüksek çıkan senaryolarda, sistem mükellefe bu riski nasıl ortadan kaldıracağına dair otomatik rehberlik yönlendirmeleri sunacak.
Ortaklar mülkiyet altında: "Kurgan" ile sahte belge takibi
Bilinç platformu, sadece mükelleflerin kendi beyanlarını değil, ticaret yaptıkları paydaşlarını da kontrol etmelerini sağlayacak iki devasa entegrasyonu içinde barındırıyor:
Kurgan sistemi entegrasyonu: Kuruluş Gözetimli Analiz (KURGAN) Sistemi'nin çıktıları platforma aktarılacak. Mükellefler, iş yaptıkları karşı firmalardan kaynaklanabilecek sahte belge (naylon fatura) gibi riskleri "karşı taraf riski" başlığı altında görebilecek.
Büyük kayıt dışılık çerçevesi: VDK tarafından geliştirilen bu çerçeve ile tüm parasal hareketler üzerinden tespit edilen riskli finansal işlemler mükellefin ekranına düşecek. Parasal hareketlerinin izlendiğini gören mükelleflerin hata payı sıfıra indirilecek.
İsteyene özel vergi müfettişi görevlendirilecek
Sistem üzerinden risk uyarısı alan ancak durumu tam olarak anlayamayan veya denetim gerektirmeyen teknik konularda ek desteğe ihtiyaç duyan mükellefler için de özel bir kolaylık sağlanıyor. Bilinç platformu üzerinden talepte bulunan mükellefler için, vergisel durumlara yönelik rehberlik çalışmasında bulunmak üzere doğrudan vergi müfettişlerigörevlendirilebilecek.
Bakan Mehmet Şimşek: "Denetim sonrası ceza yerine denetim öncesi bilinçlendirme"
Yeni nesil yapay zeka sistemiyle ilgili önemli açıklamalarda bulunan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, vergi denetiminde ceza odaklı değil, şeffaflık ve rehberlik odaklı yeni bir dönemin başladığını belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:
Bu yaklaşımla mükelleflerimizin hem vergisel bilinç düzeyini artırmayı hem de haklarını korumayı amaçlıyoruz. Vergi bilincini artırırken şeffaflığı sağlayacak ve mükellefler için denetim maliyetini en aza indireceğiz. Bu dönüşüm, hem idarenin etkinliğini artıracak hem de mükellefler için daha hızlı, erişilebilir ve rehberlik odaklı bir sistemin kurulmasını sağlayacak.
