Kültürel kodlar, ekonomik dinamikler ve eğitim sürelerinin doğrudan şekillendirdiği haritaya göre, Türkiye’nin batısı ile doğusu, metropolleri ile taşrası arasında çok katmanlı bir asimetri yaşanıyor.
Ortaya çıkan çarpıcı sonuçlara göre Türkiye’de en geç evlenilen kent Tunceli olurken, kadınlarda en erken evlilik yaşı Ağrı’da, erkeklerde ise Şanlıurfa’da kaydedildi. Geleneksel aile bağlarının güçlü olduğu Doğu ve Güneydoğu Anadolu ise boşanma hızının en düşük olduğu coğrafya olarak öne çıktı.
Evlilik yaşında zirve: Tunceli 30 eşiğinde!
Kariyer planlaması, eğitim süresinin uzaması ve bireyselleşme eğilimlerinin en belirgin olduğu kentlerin başında gelen Tunceli, Türkiye’nin en geç evlenen nüfusuna sahip. Kentte ilk evlenme yaşı adeta 30 barajını zorluyor.
İlk Evlenme Yaşının En Yüksek Olduğu İller (En Geç Evlenenler):
Tunceli: Türkiye'nin bu kulvardaki lideri. Kentte erkeklerin ortalama evlenme yaşı 32,4 gibi rekor bir seviyeye ulaşırken, kadınlarda bu yaş 29,6 olarak hesaplandı.
Rize: Karadeniz genelinin aksine geç evlilik trendinin yükseldiği kentte, erkekler ortalama 29,9, kadınlar ise 27,4yaşında dünya evine giriyor.
Muğla: Ege’nin turizm merkezinde kadınların ilk evlenme yaşı 26,8, erkeklerin ise 29,7 olarak istatistiklere yansıdı.
İlk Evlenme Yaşının En Düşük Olduğu İller (En Erken Evlenenler):
Kadınlar Grubu: Türkiye genelinde kadınların en erken yaşta evlendiği il 23,8 ortalamasıyla Ağrı oldu. Ağrı’yı sırasıyla 24,1 ortalama ile Muş ve Gaziantep izledi.
Erkekler Grubu: Erkeklerin sorumluluk alıp en erken aile kurduğu vilayet 26,4 yaş ortalamasıyla Şanlıurfa olarak kayıtlara geçti. Şanlıurfa'yı 26,9 ile Gaziantep ve 27,5 ile Ağrı takip etti.
Kaba evlenme hızı: Gaziantep lider, Tunceli dipte
Bir yıl içinde her bin nüfus başına düşen evlenme sayısını ifade eden "kaba evlenme hızı" parametresinde de kentler arasındaki makas oldukça açık.
Gaziantep, Osmaniye ve Şanlıurfa’nın yanı sıra deprem bölgesindeki yeniden yapılanma süreçlerinin ve sosyal yardımların da etkisiyle Adıyaman, Kahramanmaraş ve Hatay evlilik hızının en yoğun olduğu lokasyonlar oldu. İç Anadolu'dan ise Aksaray ve Konya bu yoğunluğa eşlik etti.
Buna karşın evlenme hızının en düşük olduğu il yine Tunceli olurken; onu 4,58 ile Gümüşhane ve 4,67 ile Ardahan takip etti. Edirne, Sinop, Giresun, Artvin ve Çankırı da evlilik oranlarının en zayıf seyrettiği diğer iller olarak kayıtlara geçti.
Boşanmaya karşı en dayanıklı il: Mardin
TÜİK, Türkiye genelinde kaba boşanma hızını ortalama bin kişi başına 2,26 olarak ilan etti. Aile kurumunun sürdürülebilirliği ve boşanma mukavemeti açısından incelendiğinde ise muhafazakar reflekslerin ve geleneksel aile bağlarının güçlü olduğu Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri öne çıktı.
Türkiye’de kaba boşanma hızının en düşük, yani evliliklerin en uzun ömürlü olduğu il Mardin olarak tescillendi. Toplumsal dayanışma ve aile bağlarının koruyucu kalkan görevi gördüğü Mardin’i bu kulvarda sırasıyla Bayburt, Bingöl ve Batman takip etti.
TÜİK'in ortaya koyduğu bu çarpıcı veriler, Türkiye’de "geleneksel" ve "modern" aile kurma reflekslerinin coğrafi sınırlarla ne kadar keskin ayrıştığını bir kez daha tescillemiş oldu.
