Türk Tabipleri Birliği (TTB), Sigara Bırakma Günü kapsamında yaptığı açıklamada Türkiye’de tütün kullanımının artmaya devam ettiğini belirterek halk sağlığı açısından ciddi risk uyarısında bulundu.
TTB açıklamasına göre Türkiye’de 2024 yılında sigara satışı yaklaşık 151 milyar adede ulaşarak Cumhuriyet tarihinin en yüksek seviyesine çıktı. Türkiye’nin dünyada en çok tütün tüketen 10 ülke arasında yer aldığı belirtilirken, dünya genelinde tütün kullanan 1,3 milyar kişinin yüzde 80’inden fazlasının düşük ve orta gelirli ülkelerde yaşadığı ifade edildi.
Tütün tüketiminin kullanıcıların yaklaşık yarısının ölümüne yol açan bir bağımlılık olduğu belirtilirken, dünya genelinde her yıl 7 milyondan fazla kişinin tütün kullanımına bağlı nedenlerle hayatını kaybettiği, bunların 1,6 milyonunun pasif içicilik nedeniyle gerçekleştiği vurgulandı.
Türkiye’de Kullanım Oranları Yükseliyor
TTB verilerine göre Türkiye’de günlük tütün kullanım oranı 2012 yılında yüzde 23,2 iken, 2022’de yüzde 28,3’e, 2023’te ise yüzde 34,8’e yükseldi.
Sağlık Bakanlığı verilerine göre 2023 yılında tütün kullanım oranı erkeklerde yüzde 46,1, kadınlarda yüzde 23,6 olarak ölçüldü. 2012 yılında bu oran erkeklerde yüzde 35,9, kadınlarda ise yüzde 10,8 seviyesindeydi.
TTB ayrıca tütün ürün çeşitliliğinin de hızla arttığını belirterek, 2011-2016 yılları arasında ruhsatlı tütün ürün sayısının yüzde 99 arttığını açıkladı.
Teşvik Politikaları ve Denetim Eksiklikleri Eleştirildi
TTB açıklamasında tütün endüstrisine verilen teşvikler de eleştirildi. Yapılan bir araştırmaya göre 2019-2022 döneminde tütün şirketlerine 53 ayrı teşvik verildiği belirtildi. Bu teşvikler arasında KDV muafiyeti, vergi indirimleri, sigorta primi destekleri ve gümrük vergisi muafiyetleri yer aldı.
Türkiye’nin Küresel Tütünle Mücadele Endeksi’nde 77 puanla en kötü 15’inci, tütün endüstrisi müdahalesi açısından ise en kötü 8’inci ülke olduğu belirtildi.
Yerli Üretim Düşerken İthal Tütün Artıyor
TTB verilerine göre 2002 yılında 405 bin üretici ile 159 bin 500 ton olan tütün üretimi, 2023 yılında 44 bin üretici ve 73 bin 500 ton seviyesine geriledi.
Yerli tütün kullanım oranı 2004 yılında yüzde 42 iken 2024 yılında yüzde 19’a düşerken, ithal tütün kullanım oranı yüzde 81’e yükseldi.
Sigara Bırakma Polikliniklerinde Altyapı Sorunu
TTB sigara bırakma hizmetlerinde altyapı eksikliklerine de dikkat çekti. 2014 yılında 305 olan sigara bırakma polikliniği sayısının 2023’te 326’ya yükseldiği ancak büyükşehirlerde bu sayının yetersiz kaldığı belirtildi.
Örneğin İstanbul’da yaklaşık 16 milyon nüfusa rağmen sadece 25 sigara bırakma polikliniği bulunduğu ifade edildi. 2024 yılı araştırmasına göre bazı polikliniklerin kapalı olduğu, yüzde 40’ında ilaç stok sorunu yaşandığı belirtildi.
