Özel Haber / Berfin Türegün
Tüketici Birliği Federasyonu Market Endeksi Çalışma Grubu Başkanı Bingül Ceviz, mart ayına ilişkin verileri kamuoyuyla paylaştı. Açıklanan verilere göre 2026 yılı Mart ayında fiyat artışı aylık bazda yüzde 4,43 olurken, yıl başından bu yana toplam artış yüzde 9,83’e ulaştı. Son 12 aylık artış ise yüzde 34,85 olarak hesaplandı.
Konuya ilişkin Türk Havadis’e değerlendirmelerde bulunan Bingül Ceviz, “Savaşın soğuk ve uzun vadeli etkileri market raflarında, mutfaklarda ve hane bütçelerinde karşımıza çıkıyor” diyerek küresel gelişmelerin fiyatlara doğrudan yansıdığına dikkat çekti. Ceviz ayrıca, “Savaş tamtamları market raflarında çalmaya başladı” ifadeleriyle önümüzdeki dönemde daha sert fiyat artışlarının yaşanabileceğine işaret etti.
Küresel gerilim fiyatları etkiliyor
Küresel gelişmelerin ekonomik yansımalarına dikkat çeken Ceviz, savaşın etkilerinin artık doğrudan hissedildiğini belirterek şu şekilde konuştu:
“Küresel dengelerin hızla değiştiği bir dönemin içinden geçiyoruz. Neredeyse bir ayı bulan İran’a yönelik Amerika ve İsrail merkezli saldırıların etkileri artık yalnızca jeopolitik düzlemde değil, ekonomik alanda da kendini açıkça hissettirmeye başladı. Savaşın sıcak yüzü cephelerde yaşanırken, soğuk ve uzun vadeli etkileri market raflarında, mutfaklarda ve hane bütçelerinde karşımıza çıkıyor. Özellikle petrol fiyatlarında yaşanan dalgalanmalar ve buna bağlı olarak lojistik maliyetlerin artması, küresel tedarik zincirlerinde ciddi kırılmalara yol açıyor. Bunun en hızlı yansıdığı alanların başında ise gıda sektörü geliyor. Mart 2026 itibarıyla meyve-sebze ile kırmızı ve beyaz et gruplarında gözlenen fiyat artışları, bu sürecin ilk sinyalleri olarak karşımıza çıkıyor.”
Maliyet artışı tüketiciye yansıyor
Üretim maliyetlerindeki artışın kaçınılmaz olarak fiyatlara yansıdığını ifade eden Ceviz, özellikle enerji ve döviz etkisine işaret ederek, “Tarım ve hayvancılık üretiminin en kritik girdileri arasında yer alan gübre, yem ve enerji maliyetleri büyük ölçüde petrole ve dövize bağlı. Bu nedenle petrol fiyatlarındaki artış ve döviz kurundaki yükseliş, üreticinin maliyet kalemlerini doğrudan yukarı çekiyor. Artan maliyetlerin tüketiciye yansıması ise kaçınılmaz hale geliyor.” dedi.
“Savaş tamtamları raflarda”
Piyasadaki fırsatçı fiyatlamalara da dikkat çeken Ceviz, bazı firmaların maliyet oluşmadan zam yaptığına vurgu yaparak şunları söyledi:
Ancak burada dikkat çekilmesi gereken bir başka önemli husus daha var. Piyasalardaki bu belirsizlik ortamını fırsata çevirmeye çalışan bazı üretici ve satıcıların varlığı. Henüz yeni maliyetlerle üretim yapmamış olmasına rağmen, ‘yerine koyma maliyeti’ gerekçesiyle ürünlerine şimdiden fahiş zamlar uygulayan firmalar, ekonomik gerçekliğin ötesinde bir fiyatlama davranışı sergiliyor. Tam da bu noktada ‘savaş tamtamları market raflarında çalmaya başladı’ ifadesi, içinde bulunduğumuz süreci çarpıcı biçimde özetliyor. Çünkü savaşın etkileri henüz tam anlamıyla raflara yansımış değil. Asıl etkinin önümüzdeki aylarda, daha sert ve daha görünür fiyat artışlarıyla hissedileceği anlaşılıyor.
“Yük her zaman halkın omuzlarında”
Tüketicinin yaşadığı yükün giderek arttığına da dikkat çeken Bingül Ceviz, denetimlerin artırılması gerektiğini belirterek, “Tüketici açısından ise değişmeyen bir gerçek var. Küresel krizlerin ilk ve en ağır yükünü her zaman olduğu gibi yine halkın omuzları taşıyor. Bu nedenle önümüzdeki süreçte hem piyasa denetimlerinin artırılması hem de fırsatçılığın önüne geçecek mekanizmaların daha etkin işletilmesi hayati önem taşıyor. Aksi halde, savaş yalnızca sınırların ötesinde değil, mutfaklarda, alışveriş sepetlerinde ve yaşam standartlarında da derin izler bırakmaya devam edecek.” şeklinde konuştu.
