Kazakistan’da 15 Mart'ta düzenlenen referandumda seçmenlerin büyük çoğunluğunun yeni anayasayı desteklediği bildirildi. Çıkış anketlerine göre oy kullananların yaklaşık %87’si anayasa değişikliğine “evet” dedi. Katılım oranının ise %73 civarında olduğu açıklandı. Eleştirmenler ise düzenlemenin Cumhurbaşkanı’nın yetkilerini artırabileceği ve görev süresini dolaylı şekilde uzatabilecek bir sistem yaratabileceği görüşünde.
BAŞKANLIK SİSTEMİNDE KÖKLÜ DEĞİŞİKLİKLER
Yeni anayasa kapsamında devlet yönetiminde önemli yapısal değişiklikler öngörülüyor. Buna göre:
-
1996 yılında kaldırılan başkan yardımcılığı makamı yeniden oluşturulacak.
-
Başkan yardımcısını doğrudan cumhurbaşkanı atayacak.
-
Merkez Bankası, istihbarat servisleri ve Anayasa Mahkemesi başkanları gibi üst düzey görevlilerin atanması cumhurbaşkanının yetkisine verilecek.
-
Daha önce bu atamaları onaylayan senato kaldırılacak.
-
Bunun yerine “Kurultay” adıyla tek kamaralı yeni bir meclis kurulacak.
-
Parlamento, cumhurbaşkanının önemli görevlere yaptığı atamaları iki kez reddederse, cumhurbaşkanı meclisi feshedip kararnameyle yönetebilecek.
-
Ayrıca ifade özgürlüğüne ilişkin düzenlemeler sıkılaştırılarak, açıklamaların “toplumun ahlakını zedelememesi ve kamu düzenini ihlal etmemesi” şartı getirilecek.
TOKAYEV ASTANA'DA OY KULLANDI
Referandum sonrası açıklama yapan Kassym-Jomart Tokayev, önerilen değişikliklerin ülke için “yeni bir devlet yönetim sistemi” oluşturacağını söyledi. Başkent Astana’da oy kullanan Tokayev, bir sonraki cumhurbaşkanlığı seçimlerinin planlandığı gibi 2029 yılında yapılacağını belirterek, anayasa değişikliklerinin toplum üzerinde olumsuz bir etkisi olmayacağını savundu.
Ülkeyi 1991’den 2019’a kadar yöneten eski Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev de yeni anayasaya destek verdiğini açıkladı.
BAZI UZMANLAR DURUMA ENDİŞELİ BAKIYOR
Siyasi analist Viktor Kovtunovsky, düzenlemelerin Tokayev’in son yıllarda yapmak zorunda kaldığı liberal reformların geri alınması anlamına geldiğini belirterek, bu adımın “gelecekteki bir halef için zemin hazırlama” amacı taşıyabileceğini söyledi.
Öte yandan Human Rights Watch, değişikliklerin ifade özgürlüğü ve sivil haklar açısından risk oluşturabileceği uyarısında bulundu. Reformları eleştiren bazı kişilerin gözaltına alındığı ve referandum hakkında bağımsız görüş yayımlayan gazetecilere para cezası verildiği de bildirildi.
