Küresel ekonomiyi sarsan ve Orta Doğu’da tansiyonu zirveye taşıyan Hürmüz Boğazı krizi, kritik bir dönemece girdi. ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a ablukayı kaldırması için verdiği sürenin dolmasına saatler kala, Tahran yönetimi beklenen karşı hamlesini yaptı.
İran, ABD’nin sunduğu 15 maddelik planı kabul etmediğini açıklarken, kendi hazırladığı 10 maddelik şart listesini uluslararası kamuoyuyla paylaştı.
Trump’ın daha önce yaptığı “Hürmüz açılmazsa İran’a ağır karşılık verilecek” yönündeki sert açıklamaları, sürenin dolmasına yaklaşılırken gerilimi daha da artırdı. Verilen mühlet, ABD saatiyle bu akşam, Türkiye saatiyle ise gece 03.00’te sona erecek.
İran’ın şartları neleri içeriyor?
Tahran yönetiminin açıkladığı teklif, hem güvenlik hem de ekonomi başlıklarında dikkat çeken maddeler içeriyor.
İran, öncelikle kendisine yönelik olası saldırılara karşı kesin güvence talep ediyor. Geçici değil kalıcı bir ateşkes vurgusu yapılırken, bölgedeki çatışmaların tamamen sona ermesi isteniyor. Ayrıca ABD yaptırımlarının kaldırılması ve İran’ın müttefiklerine yönelik operasyonların durdurulması da şartlar arasında yer alıyor.
Ekonomik başlıkta ise en dikkat çeken madde Hürmüz Boğazı’ndan geçişlere yönelik ücret talebi oldu. İran, boğazın yeniden açılması karşılığında ticari gemilerden yüksek miktarda geçiş ücreti alınmasını öngörüyor. Bu gelirin bir kısmının Umman ile paylaşılacağı, geri kalanının ise savaş sonrası yeniden inşa için kullanılacağı ifade ediliyor.
Enerji piyasalarında ciddi sonuçlar doğurabilir
Önerilen geçiş ücreti küresel ticaret ve enerji piyasaları açısından ciddi sonuçlar doğurabilir. Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin taşındığı kritik bir geçiş noktası olarak öne çıkıyor.
Bu nedenle olası bir maliyet artışı, petrol fiyatlarından lojistik giderlere kadar geniş bir alanda zincirleme etki yaratabilir. Analistler, ABD’nin bu şartları kabul etmesinin zor olduğunu, teklifin daha çok diplomatik baskı ve zaman kazanma amacı taşıyabileceğini değerlendiriyor.
Gözler Trump’ta
Sürenin dolmasına kısa bir süre kala, uluslararası kamuoyu Washington’dan gelecek açıklamaya odaklandı. ABD’nin vereceği yanıtın, yalnızca iki ülke arasındaki gerilimi değil, Orta Doğu’nun genel dengelerini ve küresel piyasaların yönünü de belirlemesi bekleniyor.
