Özel Haber: Tevhide İrem Zorlu
Hobi bahçelerinde yeni düzenleme, belediyelerin müdahale etmediği alanlarda Bakanlığın yetki kullanmasını öngörüyor. Bu durumu idari bir süreç analiziyle değerlendiren . TMMOB Şehir Plancıları Odası Ankara Şube Sekreteri Raziye Çiçek, imar denetiminin etkinliği açısından kurumlar arası koordinasyonun önemine değindi.
Yeni yönetmelikle Bakanlığın yıkım yetkisini devralmasını değerlendiren Çiçek, imar disiplininin sağlanmasında kurumlar arası eşgüdümün önemine değinerek şunları kaydetti:
Bugün karşı karşıya olduğumuz tablo, yerel yönetimlerin imar denetimi kabiliyeti ile merkezi yönetimin yaptırım gücü arasındaki dengenin yeniden kurulmasını gerektiriyor. Başlangıç aşamasında denetim mekanizmalarının işletilmemesi süreci zorlaştırmıştır. Bakanlığın doğrudan yaptırım süreciyle sahaya inmesi bir yöntem olsa da asıl hedefimiz, yerel özerklik ilkesiyle uyumlu, planlama disiplinini hiyerarşik bir baskı mekanizmasına dönüştürmeyen, sürdürülebilir bir denetim yapısı olmalıdır.
"Mesele sadece görüntü kirliliği değil"
Hobi bahçelerinin tarım topraklarına ve su kaynaklarına verdiği zararın teknik boyutuna dikkat çeken Çiçek, "Meseleyi sadece kaçak yapı olarak görmek, sorunun derinliğini ıskalamaktır. Kontrolsüz yeraltı su kuyuları ve sondajlar, gıda güvenliğimizin teminatı olan rezervleri hızla tüketiyor. Sadece yapıların yıkılması yeterli olmaz; toprağın fiziksel yapısının düzeltilmesi ve kimyasal kirliliğin arındırılması gibi oldukça maliyetli bir rehabilitasyon süreci gereklidir. Bu nedenle sorun sadece yasaklarla değil, bütüncül arazi kullanım politikaları ile bir devlet stratejisi olarak ele alınmalıdır. Mesele sadece görüntü kirliliği değil" dedi.
"Doğa özlemi yasal bir zeminde karşılanmalıdır"
Vatandaşların hobi bahçelerine yönelmesinin temelinde kentleşmenin artması ve doğaya olan özlemin yattığını belirten Raziye Çiçek, planlı alternatifler önerdi:
Mevcut kentleşme pratiklerimiz insanları doğadan koparıp bütünüyle betona hapsetmiş durumda. Hobi bahçelerine olan ilgiyi, kentli nüfusun doğaya erişim arzusunun bir dışavurumu olarak görmeliyiz. Eğer biz kent içinde, ulaşılabilir mesafelerde, kontrollü ve kamusal olarak yönetilen 'kent bahçeleri' planlayabilseydik; tarım arazilerimiz bu denli ağır bir yapılaşma baskısı altında kalmazdı. Planlama disiplini bu haklı talebi bastırmak yerine, onu uygun alanlara kanalize etmeli ve denetimli bir çerçeveye oturtmalıdır. Doğa özlemi yasal bir zeminde karşılanmalıdır.
Kooperatif hissesi alan vatandaşlara önemli uyarı
Mülkiyet hakkı ile imar hakkı arasındaki farka dikkat çeken Çiçek, kooperatif hisseleri üzerinden yaşanan mağduriyetlere değinerek, "Birçok vatandaş kooperatif hissesi alarak yasal bir zeminde olduğunu düşünüyor ancak bu alanlar mevzuatın açıkça tanımladığı sınırların dışındadır. Bir tarım arazisi hisseler aracılığıyla kağıt üzerinde parçalanmaya başladığı an, o alan artık potansiyel bir yerleşim riskidir. Vatandaşlarımız bilmelidir ki; mülkiyet hakkı, imar hakkı demek değildir. 5403 sayılı Kanun tarım arazilerinin bölünmesini kesin bir dille yasaklamıştır. Bu tür alanlara yatırım yapanlar, geri dönüşü olmayan ekonomik kayıplar yaşamamak adına mutlaka belediyelerden imar durumunu sorgulamalıdır" ifadelerini kullandı.
Hukuki öngörülebilirlik ve kamusal sorumluluk
Nisan 2026’da yürürlüğe giren denetimlerin "geç kalınmış ama gerekli" bir adım olup olmadığını ise Çiçek şu sözlerle ifade etti:
Kalıcı çözüm sadece fiziksel bir yıkım değildir. Bir dönem ekonomik ve idari araçlarla dolaylı olarak tanınan pratiklerin, bugün kademeli bir geçiş sunulmadan tasfiyesi 'hukuki öngörülebilirlik' ilkesi açısından hassas bir konudur. Asıl çözüm; tarımı ulusal bir güvenlik stratejisi olarak korurken, toplumun doğayla buluşma arzusunu yasal ve planlı mekanlara yönlendirecek bütüncül bir planlama aklını hayata geçirmektir. Vatandaşlarımızın enerjisini, yerel yönetimlerden yasal ve kamusal 'açık alanlar' talep etmeye yönlendirmesi en sağlıklı yol olacaktır.
