Özel Haber: İlkay Gürler
Artan sigara bağımlılığı, yalnızca fiziksel değil psikolojik etkenleriyle de önemli bir halk sağlığı sorunu olarak öne çıkıyor. Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Ali Erdoğan, birçok kişinin sigarayı nikotin bağımlılığından çok stresle baş etmek ve sakinleşmek amacıyla kullandığını belirtti. Erdoğan, bu durumu sigarayı beyinde rahatlama duygusuyla eşleştirdiğini ve zamanla psikolojik bir destek aracına dönüştürdüğünü ifade etti.
RAHATLATMIYOR, YOKSUNLUĞU SUSTURUYOR
Nikotin bağımlılığının beyindeki etkilerine de değinen Doç. Dr. Ali Erdoğan, sigaranın ödül ve haz sistemi üzerinden etki gösterdiğini söyledi. Erdoğan, “Sigara içildiğinde dopamin kısa süreli artar ve kişi bunu rahatlama olarak hisseder. Ancak bu etki hızla azalır. Bir süre sonra sigara keyif için değil, yoksunluğun yarattığı huzursuzluğu gidermek için içilmeye başlanır” dedi. Sürecin bir döngüye dönüştüğünü belirten Erdoğan, sigaranın aslında kendi oluşturduğu gerginliği geçici olarak bastırdığını vurguladı.
BAĞIMLILIK SADECE NİKOTİN DEĞİL, ALIŞKANLIK ZİNCİRİ
Sigara bağımlılığının çok boyutlu bir yapı taşıdığını belirten Erdoğan, “Sigara günlük yaşamın pek çok anıyla eşleşmiş otomatik bir alışkanlığa dönüşür. Kahve, mola, stres ya da yalnızlık gibi durumlar güçlü tetikleyiciler oluşturur ve kişi çoğu zaman fark etmeden sigaraya yönelir” dedi.
“DÜŞÜNCELER DEĞİŞMEDEN SİGARA KALICI OLARAK BIRAKILAMAZ”
Sigara kullanımının zamanla zihinsel kalıplar oluşturduğunu belirten Ali Erdoğan, birçok kişide “sigara içmezsem sakinleşemem” gibi otomatik düşünceler geliştiğini söyledi. Bırakma denemelerinde yaşanan huzursuzluğun çoğu zaman yalnızca nikotin eksikliğinden değil, bu yerleşmiş düşünce kalıplarının tetiklenmesinden kaynaklandığını vurguladı. Kalıcı bırakmanın zihinsel dönüşüm gerektirdiğini ifade eden Erdoğan, “Sigara bırakma süreci bir irade savaşı değil, düşünce ve davranış değişimi sürecidir. Düşünceler değişmeden sigara kalıcı olarak bırakılamaz” dedi.
SİGARA BAĞIMLILIĞINDA PSİKOLOJİK RİSK FAKTÖRLERİ ÖNE ÇIKIYOR
Sigara bağımlılığına yatkın gruplara da dikkat çeken Doç. Dr. Ali Erdoğan, stres ve duygu yönetimi becerileri sınırlı kişilerde riskin arttığını söyledi. Erdoğan, “Anksiyete ve depresyon eğilimi olan bireyler sigarayı çoğu zaman bir rahatlama ve kaçış aracı olarak kullanır. Dürtüselliği yüksek kişiler de kısa vadeli rahatlama sağlayan davranışlara daha kolay yönelir” dedi.
Erken yaşta başlayanlarda bağımlılığın daha güçlü geliştiğini belirten Erdoğan, sigaranın yaygın olduğu sosyal çevrelerde büyüyen kişilerde de kullanımın normalleştiğini ve riskin yükseldiğini vurguladı.
PSİKİYATRİK DESTEK BAŞARIYI ARTIRIYOR
Sigarayı bırakma sürecinde profesyonel desteğin önemine de değinen Erdoğan, psikiyatriste başvurmanın zorunlu olmadığını ancak çoğu kişi için süreci kolaylaştırdığını belirtti. Erdoğan, “Özellikle defalarca bırakıp yeniden başlayanlar ile anksiyete, depresyon ya da başka bağımlılıkları bulunan kişilerde psikiyatrik destek büyük önem taşır” dedi.
Psikiyatrik değerlendirmenin kişiye özel tedavi planı sağladığını vurgulayan Erdoğan, ilaç tedavisi ve psikoterapinin birlikte yürütülebildiğini, bu yaklaşımın yalnızca bırakmayı değil sigarasız kalmayı hedeflediğini söyledi. Profesyonel destek alanlarda bırakma başarısının daha yüksek olduğuna dikkat çekti.
