Türkiye'deki yükseköğretim kurumlarının idari ve akademik yapılanmasını doğrudan ilgilendiren çok kritik bir hukuki gelişme yaşandı. Anayasa Mahkemesi, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile üniversitelere kadro ihdas edilmesine olanak tanıyan yetkiyi masaya yatırdı ve anayasal sınırları aşan bu uygulamaya "dur" dedi.
Yüksek Mahkeme’nin ana muhalefet partisinin başvurusu üzerine verdiği bu emsal karar, Resmi Gazete’de yayımlanarak kamuoyuna ilan edildi.
Krizin geçmişi: CHP yürütmenin yetkisini yargıya taşımıştı
Hukuki süreç, Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Meclis Grubu’nun, Saray’ın kararname yetkilerine karşı AYM’nin kapısını çalmasıyla başladı. CHP tarafından hazırlanan dava dilekçesinde, "Bazı Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Kadro İhdas Edilmesi Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi" kapsamında yer alan maddelerin, anayasanın hem ruhuna hem de lafzına açıkça aykırı olduğu savunuldu.
Dilekçede öne çıkan iki temel itiraz noktası şunlardı:
Kanun Zorunluluğu: Kamu hizmetlerinin yürütülmesinde asli ve sürekli görevleri yerine getiren personelin kadrolarının açılması, değiştirilmesi veya iptali gibi işlemlerin kararnameyle değil, doğrudan yasama organı (TBMM) tarafından çıkarılacak bir kanunla yapılması gerektiği vurgulandı.
İstanbul Üniversitesi Örneği: Kararname kapsamında özellikle İstanbul Üniversitesi için açılan kadroların yürütmenin tek taraflı tasarrufuyla belirlenmesinin anayasal bir ihlal olduğu, yetkinin mecliste olduğu hatırlatıldı.
AYM’den Anayasa’nın 130. maddesine sert atıf: "Ancak kanunla olur"
CHP’nin başvurusunu esastan inceleyen Anayasa Mahkesi, yürütmenin kararname çıkarma yetkisinin sınırlarını net bir şekilde çizdi. Yüksek Mahkeme, kararının gerekçesinde Anayasa’nın "Yükseköğretim Kurumları" başlığını taşıyan 130’uncu maddesine doğrudan atıfta bulundu.
AYM, anayasa hükmünün gayet açık olduğunu belirterek; üniversitelerin teşkilat yapılarının, idari ve akademik organlarının ancak ve ancak kanunla düzenlenebileceğini hatırlattı. Yüksek Mahkeme, kararname yoluyla kadro açılmasının bu anayasal emre aykırılık teşkil ettiğine hükmederek ilgili yasal düzenlemeyi iptal etti.
Kaos yaşanmaması için 9 aylık süre tanındı
AYM, Cumhurbaşkanı’nın üniversitelerde kadro ihdas etme yetkisini elinden alan bu iptal hükmünün, Resmi Gazete'de yayımlandığı andan itibaren 9 ay sonra yürürlüğe girmesini kararlaştırdı.
Yüksek Mahkeme bu erteleme kararıyla, üniversitelerdeki kadro planlamalarında ani bir hukuki boşluk veya yönetsel bir kaos yaşanmasının önüne geçmeyi hedefliyor. Yasama organının (TBMM) bu 9 aylık süre zarfında anayasaya uygun yeni bir kanuni düzenleme yapması gerekecek.
