Trabzon’daki Akyazı dolgu sahasına ilişkin dikkat çeken bir değerlendirme, jeoloji uzmanı Prof. Dr. Osman Bektaş tarafından yapılan paylaşımlarla gündeme geldi. Bektaş’ın sosyal medya hesabında paylaştığı açıklamalar, uydu radar verilerine dayanan bir analiz içeriyor.
Uzman ismin aktardığı bilgilere göre, InSAR adı verilen uydu radar ölçüm yöntemi kullanılarak yapılan incelemelerde Akyazı dolgu sahasında dikkat çekici bir hareket tespit edildi. Paylaşılan verilere göre sahada bulunan binlerce ölçüm noktası deprem anlarında aynı yönde hareket etti.
Uydu verileri denize doğru hareketi işaret ediyor
Bektaş’ın değerlendirmesine göre InSAR analizlerinde 4.250 ayrı ölçüm noktasının büyük bölümünün sarsıntı sırasında aynı yönde, yani Karadeniz’e doğru ivmelendiği görüldü. Bu hareketin özellikle Niksar merkezli yaklaşık 5.5 büyüklüğündeki deprem sırasında belirgin hale geldiği ifade edildi.
Uzman isim, bu durumun basit bir dolgu zemininin oturmasıyla açıklanamayacağını belirtti. Açıklamaya göre dolgu kütlesi yalnızca kendi ağırlığıyla çökmüyor; aktif fayın yarattığı tektonik etki nedeniyle denize doğru sürüklenme davranışı gösteriyor.
Karadeniz fay hattı ile ilişki vurgusu
Paylaşımda Akyazı dolgu sahasının Karadeniz Fay Hattı’nın çöken blok bölgesinde bulunduğu bilgisine de yer verildi. Bu nedenle bölgede meydana gelen sismik hareketlerin dolgu sahasında mikro ölçekte kaymalar oluşturabileceği değerlendiriliyor.
Bektaş’a göre sarsıntı sırasında fayın çöken ve yükselen blokları arasındaki sürtünme direnci kırılıyor. Bu durum dolgu alanındaki kütlenin denize doğru kayma eğilimine girmesine neden oluyor.
Milimetre hassasiyetinde ölçüm yapılıyor
Açıklamada kullanılan PS-InSAR yönteminin yaklaşık 1,5 milimetre hassasiyetle ölçüm yapabildiği belirtildi. Betonarme yapılar ve çelik konstrüksiyonlar radar sinyalleri için güçlü yansıtıcı görevi gördüğünden, ölçümler yüksek doğrulukla gerçekleştirilebiliyor.
Dolgu sahasında sekiz ayrı blok üzerinde yapılan analizlerde binlerce noktadan veri toplandığı ifade edildi. Aynı anda ve aynı yönde gerçekleşen hareketlerin istatistiksel olarak tesadüf ya da ölçüm hatası olma ihtimalinin son derece düşük olduğu vurgulandı.
Depremler sırasında kırılma işareti görülüyor
Paylaşılan analizlere göre bölgede gözlenen hareket özellikle deprem anlarında belirginleşiyor. 2024 yılında Trabzon çevresinde meydana gelen sarsıntılar ile Niksar depremi sırasında InSAR zaman serilerinde ani kırılmalar oluştuğu aktarıldı.Bu kırılmaların fay bloklarının hareket ettiğine ve dolgu sahasının tektonik etkilere tepki verdiğine işaret edebileceği değerlendiriliyor. Uzmanlar, uydu radar ölçümlerinin deprem bölgelerinde zemin davranışını anlamak açısından giderek daha önemli bir veri kaynağı haline geldiğine dikkat çekiyor.
