17 Mart 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Tahıl Tohumu Sertifikasyonu ve Pazarlaması Yönetmeliği, tahıl türlerine ait tohumlukların üretiminden sertifikasyonuna, ambalajlanmasından satışına kadar birçok alanda yeni kurallar getirdi. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan düzenleme ile kaliteli ve standartlara uygun tohumluk üretimi ile pazarlama süreçlerinin daha sıkı bir çerçeveye bağlanması amaçlanıyor.
Yeni yönetmelik, gerçek ve tüzel kişiler tarafından sertifikasyon sistemi dahilinde üretilecek ve pazarlanacak tahıl tohumluklarına ilişkin usul ve esasları kapsıyor. Düzenleme, aynı zamanda tohumlukların kayıt altında olması, belirlenen standartları taşıması ve yetkilendirilmiş kişi ya da kuruluşlar eliyle piyasaya sunulması şartını öne çıkarıyor.
Tohumluk üretimi ve pazarlamasında yeni kurallar
Yönetmeliğe göre tahıl türlerine ait tohumlukların sertifikasyon sistemi içinde üretilmesi ve pazarlanabilmesi için, ait oldukları çeşitlerin kayıt altında olması gerekecek. Ayrıca üretim ve pazarlama faaliyetleri yalnızca Bakanlık tarafından yetkilendirilen gerçek veya tüzel kişiler tarafından yapılabilecek.Elit ve orijinal sınıftaki tohumlukların üretim ve pazarlaması ise daha sınırlı tutuldu. Bu sınıftaki tohumluklar yalnızca ıslahçısı, araştırma kuruluşu olan çeşit sahibi veya araştırma kuruluşu olan üretim yetki sahibi tarafından üretilebilecek ve pazarlanabilecek.
Beyanname, tarla kontrolü ve numune süreci netleşti
Yönetmelikte tohumluk üretim beyannamelerinin nasıl verileceği, hangi belgelerin ekleneceği ve başvuruların hangi şartlarda kabul edileceği ayrıntılı şekilde düzenlendi. Üretici, üretimin yapılacağı ildeki yetkili başvuru kuruluşuna beyannamesini sunacak.
Tarla kontrolleri ise Bakanlık tarafından yetkilendirilen kontrolörlerce yapılacak. Kontroller sırasında tohumluğun ait olduğu sınıf ve kademe tespit edilecek. Standartları karşılamayan ya da gerekli şartları taşımayan üretimlerin tohumluk olarak değerlendirilmemesi öngörülüyor.Numune alma, laboratuvar analizi ve belge düzenleme işlemleri de sertifikasyon sürecinin zorunlu parçaları arasında yer alacak.
Etiketleme ve ambalajlama şartları getirildi
Yeni düzenleme, tohumlukların satışa sunulacağı ambalajlar ve etiketler için de ayrıntılı hükümler içeriyor. Buna göre tohumluklar çuval, torba, paket veya kutu şeklinde ambalajlarda piyasaya arz edilecek. Ambalajların tekrar kullanılamayacak şekilde kapatılması gerekecek.
Etiketlerde tür adı, çeşit adı, sınıf ve kademe, parti numarası, ambalajlama tarihi, net ağırlık veya tohum sayısı, üretici bilgileri ve karekod gibi temel bilgiler yer alacak. İlaçlı tohumluklarda ayrıca uyarı ifadesi bulundurulacak.
Standartları karşılamayan tohumluk satılamayacak
Laboratuvar analizleri sonucunda belirlenen asgari standartları karşılamayan partiler için “tohumluk olamaz raporu” düzenlenecek. Bu raporu alan partiler tohumluk olarak değerlendirilemeyecek ve pazarlanamayacak. Uygun olmayan etiketler de imha edilecek.Düzenleme, bakiye tohumluklar için de ek kontrol şartı getirdi. Bir yıl içinde ticarete arz edilemeyen sertifikalı tohumluklar, yeniden satışa çıkarılmadan önce çimlenme analizine tabi tutulacak.
Kayıttan çıkan çeşitler için süre sınırı
Yönetmelikte, kayıt listesinden çıkarılan çeşitlere ait tohumluk stoklarının belirli süre içinde bildirilmesi zorunluluğu da yer aldı. Buna göre stok bildirimi yapılan tohumlukların çoğaltımı yapılamayacak ancak en fazla iki yıl ticareti yapılabilecek. Bazı özel durumlarda ise bu tohumlukların piyasaya arzı tamamen yasaklanabilecek.
Üretim izinli çeşitlerde de yalnızca belirli sınıflardaki tohumlukların ticaretine izin verilecek. Üretim izni sona eren çeşit adaylarına ait tohumlukların ise belirlenen sürelerin ardından pazarlanması mümkün olmayacak.
Eski yönetmelik yürürlükten kaldırıldı
Yeni düzenlemeyle birlikte 17 Ocak 2008 tarihli Tahıl Tohumu Sertifikasyonu ve Pazarlaması Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı. Ancak yeni sistemin altyapısı tamamlanıncaya kadar bazı işlemlerin mevcut veri sistemi üzerinden yürütülmesine devam edilecek.Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yeni yönetmeliği, yayımlandığı tarih itibarıyla yürürlüğe girdi. Düzenleme ile tahıl tohumu üretim ve pazarlama süreçlerinde izlenebilirlik, standart kontrolü ve resmi denetimin daha güçlü hale getirilmesi hedefleniyor.
