9 Şubat, Azerbaycan tarihinin dönüm noktalarından biri olarak Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti’nin kuruluş yıl dönümü olarak anılıyor. Güney Kafkasya’nın stratejik bölgelerinden biri olan Nahçıvan, sahip olduğu tarihsel, kültürel ve siyasi birikimle Azerbaycan devlet geleneğinde özel bir yere sahip bulunuyor.
ÖZERKLİK, 9 ŞUBAT 1924'TE RESMİYETE KAVUŞMUŞTU
Nahçıvan’ın özerklik statüsü 9 Şubat 1924 tarihinde resmen kabul edildi. Bu tarih, Nahçıvan’ın Azerbaycan’a bağlı özerk bir yapıya kavuştuğu ve siyasi kimliğinin hukuki zeminini kazandığı gün olarak tarihe geçti. Ancak bölgenin özerk statüye ulaşma süreci, çok daha öncesine dayanıyor.
Birinci Dünya Savaşı sonrası Güney Kafkasya’da yaşanan siyasi karmaşa ve sınır anlaşmazlıkları, Nahçıvan’ın kaderini doğrudan etkiledi. 1918–1920 yılları arasında bölge, yönetim değişiklikleri ve çeşitli çatışmalara sahne oldu. Bu süreçte Nahçıvan halkı, Azerbaycan’la bağlarını koruma yönünde kararlı bir duruş sergiledi.
1921 MOSKOVA VE KARS ANLAŞMALARI İLE GÜVENCE ALTINA ALINDI
Nahçıvan’ın Azerbaycan’a bağlı özerk bir bölge olarak statüsü, 1921 Moskova ve Kars Antlaşmaları ile uluslararası güvence altına alındı. Bu antlaşmalar, bölgenin Azerbaycan’dan koparılmasının önüne geçilmesini sağladı ve muhtariyetin hukuki dayanağını pekiştirdi.
AZERBAYCAN DEVLETÇİLİĞİNDE NAHÇIVAN'IN ÖNEMİ
Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti, yalnızca idari bir yapı olarak değil, Azerbaycan devletçiliğinin şekillenmesinde de kritik bir rol oynadı. Modern Azerbaycan’ın kurucu lideri Haydar Aliyev’in siyasi kariyerinde önemli bir bölüm Nahçıvan’da şekillendi. Özellikle Sovyetler Birliği’nin dağılma sürecinde, Nahçıvan’ın istikrarını koruması ve milli duruş sergilemesi, bölgenin stratejik önemini gözler önüne serdi.
Günümüzde Nahçıvan, kendi Yüksek Meclisi, hükümeti ve yargı organları ile özerk yapısını sürdürüyor. Savunma, dış politika ve ekonomik strateji gibi temel alanlarda ise Bakü’ye bağlılığını koruyor.
STRATEJİK VE KÜLTÜREL ÖNEMİ
Türkiye, İran ve Ermenistan ile sınır komşusu olan Nahçıvan, jeopolitik konumu nedeniyle tarih boyunca büyük önem taşıdı. Bölge, Türk-İslam medeniyetinin merkezi olarak kabul ediliyor ve zengin kültürel mirası, tarihi eserleri ve milli kimliğiyle Azerbaycan’ın ayrılmaz bir parçası olmayı sürdürüyor.
Her yıl 9 Şubat’ta Nahçıvan’da ve Azerbaycan genelinde düzenlenen törenler ve etkinlikler, bölgenin siyasi iradesinin, tarihsel direncinin ve Azerbaycan’a bağlılığının simgesi olarak anılıyor.
NAHÇIVAN-TÜRKİYE ARASINDA TİCARİ İLİŞKİLER
Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti, Azerbaycan’ın Türkiye’ye sınır komşusu özerk bölgesi olarak hem stratejik hem de ticari açıdan özel bir konuma sahip. Bölge, Türkiye ile doğrudan ekonomik ve ticari ilişkiler geliştiren önemli bir koridor olarak öne çıkıyor.
Nahçıvan-Türkiye sınırı yaklaşık 17 kilometre olup, Ağrı/Doğubayazıt ve Iğdır üzerinden kara yolu ile bağlantı sağlanıyor. Ticarette Türkiye’den Nahçıvan’a gıda, makine ve elektronik ürünler taşınırken, Nahçıvan’dan Türkiye’ye ise gıda, tekstil ve inşaat malzemeleri ihraç ediliyor.
Bölgedeki gümrük ve sınır altyapısının güçlendirilmesi, ticaret hacminin artmasına katkı sağladı. Nahçıvan, Türkiye üzerinden Azerbaycan’ın enerji ve ulaşım koridorlarına bağlanarak stratejik önemini de pekiştiriyor. Uzmanlar, lojistik ağların modernizasyonu ile ticaretin hız ve verimliliğinin önümüzdeki yıllarda daha da artacağını öngörüyor.
