Özel Haber / Berfin Türegün
Mali Suçları Araştırma Kurulu’nun (MASAK) 2025 Faaliyet Raporu, finansal suçlarda çarpıcı bir değişimi ortaya koydu. Toplam şüpheli işlem bildirimi (ŞİB) sayısı 2024’teki 559 binden 2025’te 464 bine gerilerken, dolandırıcılık suçuna ilişkin bildirimlerin oranı dikkat çekici şekilde arttı.
Rapora göre 2021’de ŞİB’ler içinde dolandırıcılığın payı yüzde 4,6 seviyesindeyken, 2025’te yüzde 65,3’e yükseldi. Aynı dönemde yasadışı bahis ve kumar oynatmaya ilişkin bildirimlerin oranı ise yüzde 74’ten yüzde 4’e gerileyerek tablonun tersine döndüğünü gösterdi.
Eski MASAK Başkan Yardımcısı ve BDDK eski Bankalar Yeminli Murakıbı Dr. Ramazan Başak, bu raporu Türk Havadis’e değerlendirdi. Başak, dolandırıcılık bildirimlerindeki yükselişin vatandaşlar için alarm niteliğinde olduğunu belirterek, yetkililerin acil ve önleyici tedbirleri gecikmeden hayata geçirmesi gerektiğini söyledi. Sermaye piyasalarında hileli işlemlerin arttığını vurgulayan Başak, piyasa dolandırıcılığına ilişkin verilerin eksik kalmasının güveni zedelediğini ifade etti.
Dolandırıcılıkta tehlikeli artış
MASAK 2025 Raporu’na göre, 2021 yılında dolandırıcılık suçunun ŞİB’ler içindeki payı sadece yüzde 4,6 iken, yasadışı bahis ve kumar oynatma yüzde 74 gibi yüksek bir seviyedeydi. Ancak son iki yılda tablo tersine döndü. 2024’te dolandırıcılık oranı yüzde 20’ye yükselirken, 2025’te bu oran yüzde 65,3’e ulaştı. Yasadışı bahis ve kumar oynatma ise yüzde 74’ten yüzde 4’e geriledi.
Dr. Ramazan Başak, bu gelişmeye ilişkin, “Dolandırıcılık suçunun ağırlığı 2025 yılında ürkütücü bir artışla yüzde 65,3’e yükseldi. Bu, yetkililerin acil ve önleyici tedbirleri gecikmeksizin alması gerektiğini net olarak ortaya koyuyor. Vatandaşlar için alarm zilleri çalıyor.” değerlendirmesinde bulundu.
ŞİB sayısı düştü, güvenlik riski arttı
Toplam ŞİB sayısındaki gerilemeye rağmen dolandırıcılık bildirimlerindeki patlamayı ‘nitelikli bildirimlerin artışı’ olarak açıklayan Başak, “Çok sayıda bildirimin yerini daha nitelikli ve az sayıda bildirimin alması, iş yükü ve hızla sonuca ulaşılması açısından yararlıdır. Ancak bu, finansal sistemde ciddi bir güvenlik açığı işaret ediyor olabilir.” şeklinde konuştu.
Piyasalar risk altında
Dr. Ramazan Başak, raporların en büyük eksikliğinin ise, Sermaye Piyasası Kanunu’nun 107’nci maddesindeki piyasa dolandırıcılığı verilerinin yer almaması olduğunu belirtti. Başak, “Artık uyuşturucu tahtından indi, yerine yasadışı bahis ve piyasa dolandırıcılığı geçti. Sermaye piyasalarında inanılmaz derecede hileli ve anormal işlemler gerçekleştiriliyor. Milyonlarca insan göz göre göre zarara uğruyor. Ufak şirketlerin hileli işlemlerle ulaştıkları piyasa değerleri, ülkenin en büyük holdinglerinden fazla olabiliyor.” ifadesini kullandı.
Başak, 4 Kasım 2025’teki Sermaye Piyasası Kurulu Genel Kurulu’nda Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile SPK Başkanı’nın konuyu bildiklerini açıkladıklarını hatırlatarak, “Aradan aylar geçmesine rağmen hiçbir önlem alınmadı” dedi.
Piyasa dolandırıcılığına ilişkin ŞİB’lerin raporlarda yer almadığını veya çok düşük oranda olduğunu da belirten Ramazan Başak, bu eksikliğin sermaye piyasalarına güveni ciddi biçimde azalttığını vurgulayarak, “Suçun olduğu her yerde kara para ve aklama faaliyetleri de olacaktır. Bu verilerin gizlenmesi veya eksik gösterilmesi, piyasaları büyük riske atıyor.” ifadelerini kullandı.
Sorun sadece denetim mekanizmaları değil
Banka ve finansal kuruluşların ŞİB’lerdeki payı hala yüksek (yüzde 57 civarı). Ancak Başak’a göre yükümlülerin tespit mekanizmaları tek başına sorun değil. Bunun birçok nedeni olduğuna dikkat çeken Başak, şu şekilde konuştu:
İrade eksikliği, cezaların caydırıcılığı, uzun süren yargılamalar ve ahlaki bozulma. Eğer irade, yasadışı bahiste olduğu gibi daha kararlı ve görünür olursa, 2026 yılında piyasa dolandırıcılığında da benzer bir başarı elde edilebilir.
MASAK’ın kritik mesajı: Daha fazla irade ve kararlılık
MASAK’ın üç temel görevi (suç gelirlerinin aklanmasıyla mücadele, terörizmin finansmanı ve kitle imha silahlarının finansmanıyla mücadele) ile mali istihbarat birimi olarak 340 kişilik kadrosuyla başarılı çalıştığını söyleyen Başak, rapordan çıkan en kritik uyarıyı şöyle özetledi:
Raporun bize verdiği mesaj, tüm suçlarla ilgili daha fazla irade ve kararlılık gösterilmesi gerektiğidir. Kara paraya asla kapı açılmamalı. Vatandaşlarımız da her şeyi devletten beklememeli, bilinçlenmeli ve dikkatli olmalıdır.
