Özel Haber / Berfin Türegün
Türkiye’de otoyol ve köprü geçişlerinde kullanılan Hızlı Geçiş Sistemi (HGS), 2025 yılı itibarıyla kullanımda yeni bir zirveye ulaştı. Yıl sonu verilerine göre HGS etiketleri köprü ve otoyollarda toplam 585 milyon 906 bin 492 kez kullanılırken, artan rakamlar sistemin kapsama alanının genişlemesi ve karayolu taşımacılığındaki büyümeyi de ortaya koydu.
Türk Havadis’e konuşan Fahri Trafik Müfettişleri Derneği Başkan Yardımcısı Suat Sarı ise artışın arkasındaki en önemli etkenlerden birinin lojistik faaliyetler olduğunu belirtti. Sarı, internet alışverişinin büyümesiyle kurye ve dağıtım ağlarının genişlediğini, bu nedenle ticari araçların zaman maliyetinin yakıt maliyetinden daha kritik hale gelmesi nedeniyle otoyolları daha fazla tercih ettiğini de ifade etti.
KÖPRÜ VE OTOYOLLARDA YOĞUN KULLANIM
HGS kullanım istatistiklerine göre geçişlerin önemli bölümü otoyollarda gerçekleşti.
- Köprüler: Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ve 15 Temmuz Şehitler Köprüsü üzerinden yaklaşık 161 milyon geçiş yapıldı.
- Otoyollar: Karayolları Genel Müdürlüğü’ne bağlı ve özel işletilen otoyollarda ise yaklaşık 424 milyon geçiş kaydedildi.
Suat Sarı, sistemin yaygınlaşmasıyla birlikte her yıl yeni kullanım rekorlarının kırıldığını belirtti.
“ZAMAN MALİYETİ YAKIT MALİYETİNDEN KRİTİK”
Suat Sarı, Türkiye’de lojistik yükünün büyük ölçüde karayolunda taşındığını söyleyerek, şu değerlendirmede bulundu:
Akaryakıt fiyatları artsa da Türkiye'nin lojistik yükü hala yüzde 90 oranında karayollarında. İnternet alışverişindeki artış ve kurye/lojistik ağlarının genişlemesi, yollardaki ticari araç sayısını katladı. Bu araçlar yakıt fiyatı ne olursa olsun hizmeti daha hızlı sağlama rekabetinden dolayı otoyolu kullanmak zorunda çünkü zaman maliyeti yakıt maliyetinden daha kritik hale geldi. Akaryakıt pahalıyken, sürücüler şehir içindeki trafik yoğunluğunda dur-kalk yaparak yakıt harcamaktansa, sabit hızla gidebildikleri otoyolları tercih ediyor. Bu, paradoksal bir şekilde toplam yakıt tüketimini düşürebiliyor.
YENİ HATLAR VE SERBEST GEÇİŞ SİSTEMİ ETKİLİ
Geçiş sayılarındaki artışın bir diğer nedeninin sistemin genişlemesi olduğunu ifade eden Sarı, yeni otoyol projelerinin istatistikleri doğrudan etkilediğini belirtti. Sarı, “Ayrıca, 2025 ve 2026'da elektrikli araç sayısındaki patlama, ‘yakıt maliyeti’ kaygısını otoyol kullanımından büyük oranda ayırdı. Geçiş sayısının artmasının en teknik sebebi ise sistemin kapsama alanının büyümesi. Aydın-Denizli, Kuzey Marmara ve Ankara-Niğde gibi yeni hatların tam kapasite devreye girmesi, sistemden geçen ‘tekil araç’ sayısını değil, ‘toplam geçiş’ sayısını matematiksel olarak yukarı çekti. 2026 yılı itibarıyla HGS sistemindeki ‘serbest geçiş’ noktalarının sayısı artırıldı. Bu da gişelerde yavaşlamayı engellediği için sürücülerin bu yolları daha fazla tercih etmesini sağladı” ifadelerini kullandı.
“OTOYOL KULLANIMI ARTARKEN KAZALAR DA ARTIYOR”
Artan otoyol kullanımının trafik güvenliği açısından yeni riskleri de beraberinde getirdiğini belirten Suat Sarı, özellikle Ankara-İstanbul Otoyolu’nda yoğunluğun dikkat çekici seviyeye ulaştığını ifade etti. Sarı, “Daha fazla HGS-otoyol kullanımı daha fazla hızı serbestleştirdiğinden dolayı Trafik güvenliğinde de daha çok kazalara neden oluyor. Sorunun çözümü, otoyol yatırımları yerine raylı sistemler ile yolcu ve kargo taşımacılığını daha arttırma politikaları olmalıdır. Yurtdışından otoyollara rahatça kredi bulunurken, Sakarya-İstanbul havalimanı hızlı tren hattı için 20 yıl boyunca kreditör banka bulunamadı.” dedi.
