Özel Haber: Tevhide İrem Zorlu
Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre kadınların istihdam oranı yüzde 32,5 seviyesinde kalırken, erkeklerde bu oran yüzde 66,9 olarak ölçüldü. Kadınların iş gücüne katılımı ise 2024 yılında ortalama yüzde36,8 oldu. Bu oran, birçok Avrupa ülkesinin oldukça gerisinde kaldı.
EĞİTİM ARTTIKÇA KADINLARIN İŞ GÜCÜNE KATILIMI DA ARTIYOR
Kadınların iş gücüne katılımının uzun vadede yükseliş eğiliminde olduğunu belirten ekonomist ve akademisyen Prof. Dr. Seyfettin Gürsel, “2000’lerden itibaren kadınların işgücüne katılımı artış eğiliminde çünkü genç kadın kuşağında eğitim seviyesi hızla yükseliyor. Eğitim seviyesi arttıkça kadınların işgücüne katılımı da artıyor. 2024’te kadınların işgücüne katılım oranı yüzde 36,8 oldu. Ancak yükseköğrenim mezunu kadınlarda bu oran yüzde 68,7’ye kadar çıkıyor” diyerek genç kuşaklarda eğitim seviyesindeki artışın önemli bir rol oynadığını belirtti.
25 yaş üzerindeki yükseköğrenim mezunu kadın oranının da son yıllarda hızla arttığına değinen Gürsel, “Bu oran 2008’de yüzde 7,1 iken 2024’te yüzde 23,6’ya yükseldi. Erkeklerde yüzde 26,8. Kadınlar bu oranı yakalamaya doğru gidiyor” ifadelerini kullandı.
MUHAFAZAKÂR DEĞERLER KADINLARIN ÇALIŞMASINI SINIRLAYABİLİYOR
Türkiye’de kadınların iş gücüne katılımının düşük kalmasının yalnızca eğitim seviyesiyle açıklanamayacağını belirten Gürsel, toplumsal faktörlerin de önemli rol oynadığını vurgulayarak şunları kaydetti:
Geleneksel toplumsal değerler kadını çoğu zaman işte değil evde görmek istiyor. Muhafazakâr ailelerde babalar kızlarının ya da kocalar eşlerinin çalışmasını istemeyebiliyor. Özellikle genç kadınların önemli bir bölümü eğitim ve istihdam dışında kalıyor.
Türkiye’de 15-24 yaş grubunda ne eğitimde ne istihdamda olan gençlerin oranının yüzde 20 olduğunu da belirten Prof. Dr. Seyfettin Gürsel, bu grubun büyük bölümünü genç kadınların oluşturduğunu söyledi.
ÇOCUK SAHİBİ OLMAK ÖNEMLİ NEDEN!
Kadın istihdamını etkileyen en önemli faktörlerden birinin çocuk bakımı olduğunu dile getiren ve bu durumun istatistiklere açık biçimde yansıdığını ifade eden Gürsel, “Evinde üç yaşından küçük çocuğu olan kadınların istihdam oranı yalnızca yüzde 26,9 iken erkeklerde bu oran yüzde 90,9. Bu tablo çocuk bakım yükünün büyük ölçüde annelerin üzerinde olduğunu gösteriyor. Kamu destekli kreş imkanlarının yetersizliği de kadınları iş hayatından uzaklaştırıyor. Özellikle düşük ücretli kesim için kreş maliyeti ciddi bir engel” dedi.
BÖLGESEL EŞİTSİZLİK DE KADIN İSTİHDAMINI ETKİLİYOR
Türkiye’de kadın istihdamı bölgelere göre de büyük farklılık gösteriyor. Prof. Dr. Seyfettin Gürsel bu durumun Türkiye’deki ekonomik ve sosyal gelişmişlik farklarının bir sonucu olduğunu ifade ederek şunları söyledi:
Türkiye Avrupa’da bölgesel eşitsizliğin en yüksek olduğu ülkeler arasında. Batı, Karadeniz ve Güney bölgelerinde kadın istihdam oranı yüzde 40’a yaklaşırken Doğu ve Güneydoğu’da yüzde 20’lere kadar düşüyor.
CAM TAVAN İHTİMALİ YÜKSEK
Üst ve orta düzey yönetici pozisyonlarında kadın oranının yüzde 21,5 olmasının “cam tavan” tartışmalarını da gündeme getirdiğini belirten Gürsel, ”Rakamlar cam tavan ihtimalinin yüksek olduğunu ima ediyor. Ancak bu durumun tek nedeni bu değil. Doğum ve çocuk bakımı birçok kadının kariyerinde kesintiye neden oluyor. Ayrıca yönetici yaş grubunda geçmişte yükseköğrenim mezunu kadın sayısı erkeklerden daha düşüktü” diyerek bunun birden fazla nedeni olabileceğini belirtti.
Genç kuşaklarda eğitim farkının kapandığını da belirten Gürsel, bu nedenle ilerleyen yıllarda kadın yönetici oranının artabileceğini de vurguladı.
AKADEMİDE KADIN PROFESÖR ORANI YÜKSELİYOR
Üniversitelerde kadın profesör oranının da yüzde 34,9 olduğunu hatırlatan Gürsel, bu alanda belirgin bir yapısal engel olduğuna dair güçlü kanıtlar bulunmadığını şu sözlerle ifade etti:
"Bu oran yükselişte. Ancak bazı üniversitelerde özellikle başlangıç aşamasında kadın ve erkek akademisyen alımlarının eşit olup olmadığı incelenmelidir. Bu önemli bir detay."
KADIN İSTİHDAMI İÇİN HANGİ POLİTİKALAR GEREKLİ?
Kadın istihdamını artırmak için kapsamlı politikalar gerektiğini vurgulayan Gürsel, son dönemdeki verilere de dikkat çekerek, “2025’in ikinci yarısında çeyreklik veriler kadınların iş gücüne katılımında bir gerileme olduğunu gösteriyor. Bu çok ciddi bir durum ve mutlaka mikro verilerle nedenleri araştırılmalı” ifadelerini kullandı.
