Küresel teknoloji yarışında yapay zeka düzenlemeleri hız kazanırken, Güney Kore kapsamlı bir çerçeve yasayı uygulamaya alan ilk ülkelerden biri oldu. “AI Temel Yasası” olarak adlandırılan düzenleme; şeffaflık, etiketleme, risk sınıflandırması ve güvenlik raporları gibi başlıklarda şirketlere yeni yükümlülükler getiriyor. Düzenleme, hem yatırım ortamını netleştirme hem de riskli kullanım alanlarını kontrol altına alma hedefi taşıyor.
ŞİRKETLERE ETİKETLEME VE ŞEFFAFLIK ZORUNLULUĞU
Yeni yasa kapsamında yapay zeka ile üretilen içerikler için açık işaretleme kuralları getirildi. Buna göre:
- Yapay üretim olduğu açık olan görsel ve sanatsal içeriklerde dijital filigran zorunlu olacak
- Gerçekçi deepfake içeriklerde kullanıcının kolayca görebileceği etiket bulunacak
- İçeriğin yapay üretim olduğunun gizlenmesi yaptırıma tabi olacak
Amaç, özellikle seçim güvenliği, kamuoyu manipülasyonu ve dolandırıcılık risklerini azaltmak.
“YÜKSEK ETKİLİ AI” SİSTEMLERİNE ÖZEL DENETİM
Yasa, bazı kullanım alanlarını “yüksek etkili yapay zeka sistemleri” olarak sınıflandırıyor. Bu kapsama giren başlıca alanlar:
- Sağlıkta teşhis ve karar destek sistemleri
- İşe alım ve aday eleme yazılımları
- Kredi ve finansal uygunluk değerlendirmeleri
- Kritik kamu hizmeti karar sistemleri
Bu tür sistemleri kullanan kurumlar için:
- Risk analizi yapılması
- Karar süreçlerinin belgelenmesi
- Denetlenebilir kayıt tutulması
zorunlu hale geliyor.
GÜÇLÜ MODELLERE GÜVENLİK RAPORU ŞARTI
Düzenleme ayrıca çok büyük ölçekli yapay zeka modelleri için özel güvenlik raporları öngörüyor. Yetkililer, mevcut küresel modellerin çoğunun henüz bu eşik seviyeye resmi olarak ulaşmadığını belirtse de, ileride ortaya çıkabilecek yüksek kapasiteli sistemler için önleyici çerçeve hazırlanmış durumda.
GİRİŞİMLERDEN TEPKİ: “KURALLAR AĞIR, SINIRLAR BELİRSİZ”
Teknoloji girişimleri, uyum süreci için geçiş süresi tanınmasına rağmen düzenlemenin pratikte zorlayıcı olduğunu savunuyor. Sektör temsilcilerinin öne çıkardığı başlıca itirazlar:
- “Yüksek etkili sistem” tanımının yoruma açık olması
- Denetim süreçlerinin uzun ve maliyetli olma ihtimali
- Küçük girişimlerle büyük şirketlere benzer yükümlülükler getirilmesi
- Yabancı şirketler için farklı eşiklerin uygulanması iddiası
Uyumsuzluk durumunda şirketleri para cezaları bekliyor.
SİVİL TOPLUM: BİREY KORUMASI ZAYIF KALDI
Sivil toplum ve dijital haklar örgütleri ise düzenlemenin vatandaş odaklı koruma hükümlerinin yeterince güçlü olmadığını öne sürüyor. Eleştiriler özellikle şu başlıklarda toplanıyor:
- Deepfake mağdurları için doğrudan başvuru ve hızlı kaldırma mekanizmalarının sınırlı olması
- Bazı sistemlerin “insan denetimi var” gerekçesiyle kapsam dışında kalabilmesi
- Kullanıcı tanımının daha çok kurumları merkeze alması
KÜRESEL YAPAY ZEKA YARIŞINDA YENİ MODEL
Yeni düzenleme; Avrupa’daki katı risk temelli model ile ABD’deki daha pazar odaklı yaklaşım arasında, daha esnek ve prensip temelli bir yol olarak değerlendiriliyor. Uzmanlara göre Güney Kore’nin attığı bu adım, önümüzdeki dönemde diğer ülkelerin yapay zeka yasaları için de referans noktası olabilir.
İstenirse bu gelişme için ayrıca kısa Discover sürümü, soru-cevap kutulu özet ve sosyal medya başlık seti de hazırlanabilir.
