Osmanlı askerî teşkilatının en köklü yapılarından biri olan Yeniçeri Ocağı, kaldırılışının 200. yılında yeniden bilimsel tartışmaların merkezine taşınıyor. Milli Savunma Üniversitesi ev sahipliğinde düzenlenecek II. Türk Askerî Tarih Kongresi, 15–16 Haziran 2026 tarihlerinde gerçekleştirilecek. Kongre, yalnızca bir askerî teşkilatın sona erişini değil; devlet, ordu ve toplum ilişkilerinde yaşanan köklü dönüşümü çok yönlü biçimde ele almayı amaçlıyor.
TARİHİN KIRILMA NOKTASI: YENİÇERİ OCAĞI
1826 yılında gerçekleşen ve tarihe Vak’a-i Hayriye olarak geçen süreç, Osmanlı Devleti açısından yalnızca bir askerî reform değil, aynı zamanda merkezi otoritenin yeniden inşası anlamına geliyordu. Yüzyıllar boyunca imparatorluğun askeri gücünün belkemiğini oluşturan Yeniçeri Ocağı, zamanla siyasetin ve iç düzenin belirleyici aktörlerinden biri haline gelmişti. Ocağın kaldırılması, modern ordu anlayışına geçişin önünü açarken, Osmanlı’nın devlet yapısında da kalıcı etkiler bıraktı.
Kongrede bu tarihsel kırılma; askerî disiplin, devlet otoritesi, toplumsal direnç ve reform süreçleri bağlamında yeniden değerlendirilecek.
BİLİMSEL KONGRE, TARİHSEL HAFIZA
II. Türk Askerî Tarih Kongresi, yalnızca akademik bir toplantı olmanın ötesinde, Türkiye’nin askerî tarih hafızasını güncel tartışmalarla buluşturmayı hedefliyor. Kongre kapsamında:
- Yeniçeri Ocağı’nın kuruluş yapısı
- Ocak–devlet ilişkileri
- Kaldırılış sürecinin iç ve dış dinamikleri
- Vak’a-i Hayriye’nin Osmanlı modernleşmesine etkileri
- Yeniçerilerin toplum ve siyaset üzerindeki rolü
gibi başlıklar ele alınacak. Alanında uzman akademisyenler, tarihçiler ve askerî araştırmacılar, 19. yüzyıl Osmanlı dünyasını farklı disiplinlerden bakışlarla tartışacak.
200. YILDA YENİDEN OKUMA
Kongrenin en dikkat çekici yönlerinden biri, Yeniçeri Ocağı’nın yalnızca “kaldırılmış bir yapı” olarak değil, Osmanlı askerî ve toplumsal düzeninin aynası olarak ele alınması olacak. Son yıllarda askerî tarih çalışmalarında artan arşiv temelli araştırmalar, Yeniçerilere dair ezberleri de sorgulatıyor. Bu bağlamda kongre, Yeniçerileri yalnızca bir isyan ve kriz odağı olarak değil, Osmanlı devlet aklının şekillenmesinde rol oynamış bir kurum olarak yeniden değerlendirmeyi amaçlıyor.
ULUSAL VE ULUSLARARASI KATILIM
Kongreye, Türkiye’nin yanı sıra farklı ülkelerden akademisyenlerin de katılması bekleniyor. Böylece Osmanlı askerî tarihi, yalnızca yerel bir perspektifle değil, küresel askerî dönüşümler çerçevesinde de ele alınacak. Yeniçeri Ocağı’nın Avrupa orduları üzerindeki etkileri, benzer askerî yapıların karşılaştırılması ve reform hareketlerinin uluslararası boyutu da tartışma başlıkları arasında yer alacak.
TARİH SADECE GEÇMİŞ DEĞİLDİR
II. Türk Askerî Tarih Kongresi, geçmişin yalnızca kronolojik bir anlatı olmadığını; bugünün kurumlarını, devlet anlayışını ve güvenlik mimarisini anlamada önemli ipuçları sunduğunu hatırlatıyor. Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılışı üzerinden geçen 200 yıl, askerî reformların ne kadar sancılı ama aynı zamanda kaçınılmaz olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor.
