Afganistan’da Taliban yönetimi, ülkede uygulanacak yeni ceza usullerini kamuoyuna açıkladı. Yeni düzenlemeler, ceza hukukunun dini kimlik, mezhep, cinsiyet ve toplumsal statüye göre farklı biçimlerde uygulanacağını ortaya koyarken, içerdiği hükümler nedeniyle geniş tepki topladı.
Düzenlemenin en dikkat çeken yönlerinden biri, köleliğin ceza hukukunda açıkça yer alması oldu. Metinde “efendi” ve “köle” kavramları sıkça kullanılırken, kölelerin cezalandırılmasının doğrudan efendilerinin yetkisinde olduğu ifade ediliyor.
TOPLUM DÖRT SINIFA AYRILDI
NTV’nin derlediği bilgilere göre Taliban, toplumu dört ayrı sosyal sınıfa ayırıyor: din âlimleri, seçkinler, orta sınıf ve alt sınıf. Yeni ceza sistemine göre suçlara verilecek cezalar, kişinin bu sınıflardan hangisine ait olduğuna göre değişiyor.
Buna göre, bir suç din âlimi tarafından işlenirse yalnızca uyarı ile geçiştiriliyor. Seçkinler için mahkemeye çağrı ve uyarı öngörülürken, orta sınıf için hapis cezası uygulanıyor. Alt sınıf mensupları ise hapis cezasının yanı sıra bedensel cezalarla da karşı karşıya kalabiliyor.
MUHALİFLERE ÖLÜM YETKİSİ
Yeni düzenlemeler, Taliban mahkemelerine muhalifler ve eleştirmenler hakkında ölüm cezası verme yetkisi de tanıyor. “İsyancı” olarak tanımlanan kişilerin topluma zarar verdiği ve bu zararın ancak öldürülerek önlenebileceği savunuluyor. Ayrıca muhalifleri yetkililere bildirmeyen vatandaşlar için de hapis cezası öngörülüyor.
Bu maddeyle birlikte, tüm vatandaşların Taliban karşıtı faaliyetleri ihbar etmekle yükümlü kılındığı belirtiliyor.
KIZ ÇOCUKLARINA EĞİTİM YASAĞI
Taliban’ın yeni yasaları, kız çocuklarının eğitimini de tamamen yasaklıyor. Bunun yanı sıra, vatandaşlara “günah” işlendiğine şahit olmaları halinde kişileri doğrudan cezalandırma yetkisi veriliyor.
Dans etmek ve dans edenleri izlemek de yasaklar arasında yer alıyor. “Ahlaksızlık mekanlarının” yıkılması öngörülürken, bu mekanların ne olduğuna dair net bir tanım yapılmaması keyfi uygulamaların önünü açabileceği gerekçesiyle eleştiriliyor.
ÜLKEDE ŞİDDET SERBEST HALE GELDİ!
Yeni ceza hükümlerinde, kemik kırığı ya da derinin yırtılmasına yol açmamak şartıyla şiddetin serbest olduğu belirtiliyor. Çocuk istismarı ve çocuğa yönelik şiddetin ise cezalandırılmadığı dikkat çekiyor. Hatta bir maddede, bir babanın 10 yaşındaki oğlunu namazı ihmal etmesi gibi gerekçelerle cezalandırabileceği ifade ediliyor.
Akrabalık bağı bulunmayan kadın ve erkeğin bir arada bulunması da suç kapsamına alınıyor. Taliban, Hanefi mezhebini esas alan düzenlemede mezhep değiştirenleri “kâfir” olarak nitelendiriyor ve bu kişilere hapis cezası öngörüyor.
Uluslararası insan hakları kuruluşları, söz konusu düzenlemelerin temel hak ve özgürlükleri, adil yargılanma ilkesini ve evrensel insan hakları normlarını ihlal ettiğini vurgularken, Taliban yönetimi 2021’de ABD’nin çekilmesiyle kontrolü ele geçirdiği Afganistan’da bu tür uygulamaları hayata geçirmeyi sürdürüyor.
