Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ekonomistleri tarafından yayımlanan kapsamlı değerlendirme, 2025 yılı enflasyon görünümünde hizmet sektörünün belirleyici rol oynadığını ortaya koydu. Analize göre tüketici enflasyonu yıl sonunda yüzde 30,9 olurken, hizmet enflasyonu yüzde 44 seviyesinde kaldı. Mal enflasyonu ise yüzde 25 düzeyinde gerçekleşti. Bu ayrışma, fiyatlardaki düşüş hızını sınırlayan ana unsur olarak gösterildi.
HİZMET ENFLASYONU MAL GRUBUNDAN KOPTU
TCMB analizinde, fiyat artış hızının en yüksek olduğu alt kalemlerin büyük bölümünün hizmet sektöründe toplandığı belirtildi. En çok zamlanan ilk 30 kalemin 19’unun hizmet grubunda yer alması dikkat çekti. Bu durum, hizmet fiyatlarında daha güçlü bir direnç ve daha yavaş geri çekilme eğilimine işaret etti.
Uzmanlar, hizmet tarafındaki bu katılığın dezenflasyon sürecini yavaşlatan yapısal bir özellik taşıdığını vurguladı.
EĞİTİM ÜCRETLERİ ZİRVEDE
Rapora göre 2025’te en yüksek fiyat artışı eğitim hizmetlerinde görüldü. Uzun dönemli karşılaştırmalarda:
- Genel tüketici fiyatları yaklaşık 8 kat artarken
- Eğitim hizmetleri yaklaşık 10 kat yükseldi
- Üniversite ücretleri ise en hızlı artan kalemler arasına girdi
Eğitim fiyatlarındaki yükselişte, geçmiş enflasyona endeksli fiyat belirleme kurallarının etkili olduğu belirtildi. 2025 Eylül ayında yapılan mevzuat değişikliğiyle endeksleme süresinin kısaltıldığı ve bunun ileri dönemde fiyat artış hızını sınırlayabileceği ifade edildi.
KİRA ARTIŞLARI ENFLASYONU BESLEMEYE DEVAM ETTİ
Hizmet enflasyonunu yukarı taşıyan ikinci büyük başlık kiralar oldu. Analizde kira fiyatlarındaki yüksek seyrin nedenleri şöyle sıralandı:
- Deprem ve kentsel dönüşüm kaynaklı hareketlilik
- Konut arzındaki sınırlamalar
- Sözleşmelerin çoğunlukla geçmiş enflasyona göre yenilenmesi
- Yıllık güncelleme yapısı nedeniyle fiyatların yavaş gerilemesi
TCMB, kira enflasyonunda ana eğilimin aşağı yönlü sinyal verdiğini ancak düşüşün diğer kalemlere göre daha kademeli ilerlediğini bildirdi.
YEREL HİZMETLERDE REKABET SINIRLI, ZAMLAR KALICI
Berber, kuaför, kuru temizleme, gündelikçi hizmetleri ve şehir içi ulaşım gibi yerel nitelikli hizmetlerde de fiyat artışlarının yüksek kaldığı belirtildi. Bu alanların ortak özellikleri şunlar:
- Emek yoğun çalışma yapısı
- Verimlilik artışı ve otomasyon imkanının zayıf olması
- Yerel ölçekte sınırlı rekabet
- Tüketicinin alternatif bulmakta zorlanması
- Bazı kalemlerde fiyatların idari kararlarla belirlenmesi
Bu nedenlerle söz konusu hizmetlerde fiyatların aşağı yönlü esnekliğinin düşük olduğu kaydedildi.
ENFLASYONUN DÖRTTE BİRİ ÜÇ ANA KALEMDEN GELDİ
Merkez Bankası hesaplamalarına göre kira, eğitim ve rekabeti sınırlı yerel hizmet kalemleri, toplam tüketici enflasyonunun yaklaşık dörtte birini oluşturdu. Bu üç grubun enflasyona katkısı yıl sonunda 7,8 puan seviyesinde ölçüldü.
Değerlendirmede, eğitim alanındaki yeni düzenlemelerin ve kira artış hızındaki yavaşlamanın dezenflasyon sürecine destek verebileceği; ancak yerel hizmetlerdeki fiyatlama davranışının enflasyonda direnç oluşturmaya devam ettiği vurgulandı.
