Azerbaycan Milli Meclisi ev sahipliğinde düzenlenen Dış İlişkiler Komiteleri 10. Üçlü Toplantısı, Azerbaycan, Türkiye ve Gürcistan arasında stratejik iş birliğinin kapsamını genişleten önemli mesajlara sahne oldu. Enerji arz güvenliğinden siber savunmaya, yapay zekadan yeşil ekonomiye kadar pek çok başlık toplantının ana gündemini oluşturdu.
Toplantıya, TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay, Azerbaycan Milli Meclisi Dışişleri ve Parlamentolararası İlişkiler Komisyonu Başkanı Samet Seyidov ve Gürcistan Parlamentosu Dışişleri Komisyonu Başkanı Nikoloz Samkharadze başkanlığındaki heyetler katıldı.
SEYİDOV'DAN AZERBAYCAN'IN BÖLGEDEKİ ÖNEMİNE VURGU
Toplantının açılışında konuşan Azerbaycanlı yetkili Samet Seyidov, Karabağ ve Doğu Zengezur’da yürütülen yeniden imar çalışmalarına dikkat çekerek, ülkesinin bölgede oluşturduğu yeni ekonomik ve jeopolitik dengeyi vurguladı. Yeşil enerji koridorları ve yaklaşan COP31 süreci kapsamında üç ülke arasında mevzuat uyumunun önemine işaret edildi.
TÜM BÖLGENİN REFAHI İÇİN AZERBAYCAN-ERMENİSTAN NORMALLEŞMESİ ŞART
TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay ise parlamenter diplomasinin kriz dönemlerinde oynadığı yapıcı role değindi. Küresel belirsizliklerin arttığı bir dönemde enerji ve ulaşım güzergahlarının çeşitlendirilmesinin zorunluluk haline geldiğini belirten Oktay, Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki normalleşmenin bölgesel refah açısından kritik önemde olduğunu ifade etti. "Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki normalleşme süreci, tüm bölgenin refahı için Türkiye’nin önceliğidir." ifadesini kullandı.
Oktay, Azerbaycan’ın ana karasını Nahçıvan’a bağlaması planlanan ve “Uluslararası Barış ve Refah İçin Trump Rotası (TRIPP)” olarak adlandırılan projenin Güney Kafkasya’ya ciddi bir ekonomik hareketlilik kazandıracağını söyledi. Bu girişimin yalnızca Azerbaycan’a değil, Gürcistan başta olmak üzere bölge ülkelerine de katkı sunacağını dile getirdi.
Ahıska Türklerinin durumuna da değinen Oktay, topluluğun geri dönüş haklarının hayata geçirilmesi yönündeki taleplerini yinelediğini belirtti. Oktay, "Ahıska Türk topluluğunun üyeleri, geri dönüş haklarının hayata geçirilmesini talep etmeye devam etmektedir. Bu insani meselede artırılmış diyalog ve koordinasyon, uluslarımız arasındaki bağları daha da güçlendirecek ve adalet ile tarihsel uzlaşıya olan ortak bağlılığımızı gösterecektir" ifadesini kullandı.
KALKINMANIN TEMEL ŞARTI BÖLGESEL İSTİKRAR
Gürcistan tarafı da ekonomik büyüme performansına dikkat çekerek, bölgesel istikrarın kalkınmanın temel şartı olduğunu vurguladı. Bakü-Tiflis-Ceyhan, Bakü-Tiflis-Erzurum ve Bakü-Tiflis-Kars hatlarının üç ülke arasındaki stratejik bağın somut göstergeleri olduğu kaydedildi.
Toplantıda klasik diplomasi başlıklarının yanı sıra hibrit tehditler, sınır ve bilgi güvenliği, dezenformasyonla mücadele, yapay zeka ve dijital diplomasi gibi yeni nesil güvenlik konuları da ele alındı. Taraflar, siber güvenlik alanında ortak mekanizmalar geliştirme ve çevre dostu teknolojiler konusunda mevzuat uyumunu güçlendirme konusunda mutabık kaldı.
Zirve sonunda, üçlü iş birliği formatının artık yalnızca bir diyalog platformu değil, bölgesel projelerin yasal altyapısını koordine eden kurumsal bir yapıya dönüştüğü vurgulandı. Özellikle yeşil enerji hedefleri ve küresel iklim gündemine entegrasyon, üç ülkenin ortak vizyonunu ortaya koydu.
