İktisadi Kalkınma Vakfı (İKV), Avrupa Birliği’nin Vietnam ile ilişkilerini “kapsamlı stratejik ortaklık” düzeyine yükseltmesinin ardından dikkat çeken bir değerlendirme yayımladı. Vakıf, AB’nin Latin Amerika’dan Asya’ya uzanan yeni ticaret ve ortaklık hamleleri yaptığı bir dönemde Türkiye ile ilişkilerin durağan kalmasını eleştirdi.
AB–VİETNAM HATTI EN ÜST DÜZEYE ÇIKTI
Antonio Costa’nın Vietnam ziyareti sırasında duyurulan yeni statü ile Avrupa Birliği ve Vietnam diplomatik ilişkileri en üst ortaklık seviyesine taşındı. Açıklanan çerçevenin doğrudan bağlayıcı hükümler içermese de siyasi ve stratejik açıdan güçlü mesaj verdiği değerlendiriliyor.
Yeni ortaklık modelinin:
- ticaret ve yatırım
- iklim ve enerji
- dijitalleşme
- güvenlik ve savunma
- insan hakları
- çok taraflı diplomasi
başlıklarında geniş iş birliği zemini oluşturduğu belirtiliyor. Bu adım, AB’nin Güneydoğu Asya’daki ilk kapsamlı stratejik ortaklığı olma özelliğini taşıyor.
İKV’DEN NET MESAJ: TÜRKİYE GERİDE KALMAMALI
İKV Başkanı Ayhan Zeytinoğlu, AB’nin küresel ölçekte ticaret ağını hızla genişlettiğine dikkat çekerek Türkiye ile ekonomik entegrasyonun güncellenmesi gerektiğini vurguladı. Zeytinoğlu, AB’nin Mercosur, Hindistan, Endonezya ve Meksika gibi büyük pazarlarla yeni nesil anlaşmalar yaptığına işaret etti.
Açıklamada, Türkiye’nin AB ile mevcut Gümrük Birliği yapısının günümüz ticaret koşullarına göre modernize edilmesinin geciktirildiği vurgulandı.
GÜMRÜK BİRLİĞİ İÇİN “ACİL GÜNCELLEME” ÇAĞRISI
İKV değerlendirmesinde güncelleme ihtiyacının üç kritik başlıkta toplandığı ifade edildi:
- Anlaşmazlık çözüm mekanizmalarının yetersizliği
- TIR kotaları ve vize engellerinin ticareti sınırlaması
- AB’nin imzaladığı STA’ların Türkiye’yi dolaylı etkilemesi
Ayrıca yeni nesil ticaret anlaşmalarında yer alan hizmet ticareti, e-ticaret, kamu alımları, tarım ve çevre başlıklarının da Gümrük Birliği kapsamına alınması gerektiği belirtildi.
TİCARET DENGESİ VE TEDARİK ZİNCİRİ BOYUTU
AB–Vietnam hattındaki ortaklık adımı, artan küresel ticaret gerilimleri ve gümrük vergisi baskıları döneminde geldi. Vietnam’ın üretim ve ihracat üssü olarak hızla büyümesi, AB açısından tedarik zinciri çeşitlendirmesinde stratejik değer taşıyor.
İKV’ye göre benzer stratejik derinliğin Türkiye–AB ekonomik ilişkilerinde de korunması için müzakere masasının yeniden kurulması gerekiyor.
Uzman değerlendirmesi özetle şu noktaya işaret ediyor: AB küresel ortaklık ağını büyütürken, Türkiye ile ekonomik entegrasyonun güncellenmemesi rekabet gücü açısından risk oluşturuyor.
