Türkiye’nin askerî havacılık tarihinde bazı kazalar, yüksek şehit sayılarıyla hafızalara kazındı. 1957’den 2025’e kadar yaşanan ve en fazla can kaybının meydana geldiği askerî uçak kazaları, hem savunma tarihinde hem de toplumsal bellekte derin iz bıraktı.
TÜRKİYE’DE EN FAZLA CAN KAYBI YAŞANAN ASKERÎ UÇAK KAZALARI
Türkiye’de askerî uçuş faaliyetleri sırasında meydana gelen bazı kazalar, çok sayıda personelin şehit olması nedeniyle öne çıktı. Resmî kayıtlara yansıyan ve en yüksek can kaybının yaşandığı kazalar şöyle sıralanıyor:
- 1981 Pancarköy F-5 kazası — 65 şehit
- 1993 Bingöl C-130 kazası — 37 şehit
- 2001 Malatya CASA CN-235 kazası — 34 şehit
- 2001 Afyon C-130 kazası — 34 şehit
- 1981 Isparta C-130 kazası — 30 şehit
- 1957 Bursa F-84 kazası — 29 şehit
- 1982 Erzincan C-130 kazası — 27 şehit
- 1961 Etimesgut C-47 kazası — 25 şehit
- 1963 Ankara C-47 kazası — 22 şehit
- 1959 Eskişehir C-47 kazası — 21 şehit
- 2025 Gürcistan C-130 kazası — 20 şehit
- 1985 Balıkesir F-104 kazası — 20 şehit
Bu kazalarda savaş uçakları (F-5, F-84, F-104) ve nakliye uçakları (C-130, C-47, CN-235) yer aldı. Özellikle personel taşımacılığında kullanılan uçaklarda yaşanan kazalar, yüksek kayıplara yol açtı.
1981 PANCARKÖY FACİASI: EN BÜYÜK KAYIP
Listede ilk sırada yer alan 1981 Pancarköy F-5 kazasında 65 asker şehit oldu. Bu olay, Türkiye askerî havacılık tarihinin en ağır kayıplarından biri olarak kayıtlara geçti.
Aynı yıl içinde Isparta’da meydana gelen C-130 kazasında da 30 asker hayatını kaybetti. 1980’li yıllar, askerî uçuş trafiğinin yoğun olduğu ve modernizasyon çalışmalarının sürdüğü bir dönem olarak dikkat çekiyor.
1993 BİNGÖL C-130 KAZASI
1993 yılında Bingöl’de meydana gelen C-130 kazasında 37 asker şehit oldu. 1990’lı yılların en ağır askerî hava kazalarından biri olarak kayıtlara geçen olay, kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.
2001 YILINDA İKİ BÜYÜK KAZA
2001 yılı, askerî havacılık açısından kritik bir dönem oldu. Aynı yıl içinde iki ayrı büyük kaza yaşandı:
- Malatya CASA CN-235 kazası — 34 şehit
- Afyon C-130 kazası — 34 şehit
Bu kazalar sonrası uçuş güvenliği, bakım süreçleri ve denetim mekanizmaları yeniden gündeme geldi.
1950’LER VE 1960’LARDA YÜKSEK RİSK
1957 Bursa F-84 kazası (29 şehit),
1959 Eskişehir C-47 kazası (21 şehit),
1961 Etimesgut C-47 kazası (25 şehit) ve
1963 Ankara C-47 kazası (22 şehit),
erken dönem askerî havacılığın yüksek risk taşıdığı yıllara işaret ediyor. Bu dönem, teknolojik imkânların bugünkü seviyede olmadığı ve eğitim uçuşlarının yoğun olduğu bir süreçti.
2025 GÜRCİSTAN C-130 KAZASI
Listede yer alan en güncel olaylardan biri 2025 yılında Gürcistan’da meydana gelen C-130 kazası oldu. 20 askerin şehit olduğu bu olay, yurt dışı görev ve intikal uçuşlarının da risk barındırdığını gösterdi.
ASKERÎ HAVACILIKTA GÜVENLİK VE DÖNÜŞÜM
Yıllar içinde yaşanan kazalar, bakım prosedürlerinden eğitim standartlarına kadar birçok alanda yapısal değişiklikleri beraberinde getirdi. Simülatör destekli eğitimler, teknik modernizasyon ve yerli savunma projeleri bu sürecin önemli parçaları arasında yer aldı.
Ancak askerî havacılık, operasyonel gereklilikler ve yoğun görev temposu nedeniyle doğası gereği risk barındırmaya devam ediyor.
Yaşanan her kaza, yalnızca istatistiksel bir veri değil; görev başında hayatını kaybeden askerlerin hatırası ve Türkiye’nin savunma tarihinde önemli bir dönüm noktası olarak kayıtlara geçti.
