İran genelinde haftalardır devam eden protesto dalgasında şiddetin dozu her geçen gün artıyor. ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı tarafından yayımlanan son rapor sahadaki tabloyu gözler önüne serdi. Kurumun verilerine göre son iki hafta içinde yaşanan olaylarda can kaybı 116’dan 538’e yükseldi.
Can kaybı ve gözaltılarda sert yükseliş
HRANA’nın paylaştığı ayrıntılı raporda protestolarda hayatını kaybedenlerin ve gözaltına alınanların sayısındaki hızlı artış dikkat çekti. Rapora göre:
-
En az 490 gösterici ile 48 emniyet görevlisi yaşamını yitirdi.
-
Gösterilerin başladığı günden bu yana 10 bin 600’den fazla kişi güvenlik güçlerince gözaltına alındı.
-
Önceki raporda 116 olarak açıklanan ölü sayısının kısa sürede 500’ü aşması müdahalelerin giderek sertleştiğine işaret ediyor.
İnsan hakları savunucuları özellikle gözaltına alınan kişilerin tutulma koşulları ve yargı süreçleri konusunda ciddi kaygılar dile getiriyor.
Tahran yönetimi sessiz
Başkent Tahran’dan ise dikkat çeken bir sessizlik hakim. İranlı yetkililer sivil toplum kuruluşlarının açıkladığı rakamlara ilişkin şu ana kadar resmi bir doğrulama ya da yalanlama yapmadı. Ülkede internet erişimine getirilen kısıtlamalar ve yabancı basına yönelik engeller bağımsız doğrulama süreçlerini de zorlaştırıyor.
Uluslararası ajanslar teyitte zorlanıyor
Uluslararası basın kuruluşları da bölgeden sağlıklı bilgi akışı sağlamakta güçlük çekiyor. Associated Press İran’daki internet kısıtlamaları ve erişim engelleri nedeniyle can kaybına ilişkin rakamların bağımsız kaynaklardan teyit edilmesinin şu aşamada mümkün olmadığını bildirdi.
Uluslararası kamuoyu alarmda
İnsan hakları örgütleri binlerce kişinin gözaltında olması ve can kayıplarının hızla artması nedeniyle uluslararası topluma acil çağrılarda bulunuyor. Açıklanan rakamlar protesto dalgasının İran’ın yakın tarihindeki en kanlı toplumsal olaylardan biri olabileceğine işaret ediyor.
Ne olmuştu?
Protestolar 28 Aralık 2025’te İran’da yerel para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ve derinleşen ekonomik sorunlar nedeniyle Tahran Büyük Çarşı’da esnafın başlattığı gösterilerle başladı. Kısa sürede ülkenin birçok kentine yayılan eylemlerde resmi makamlar ölü ve yaralı sayısına ilişkin kapsamlı bir açıklama yapmadı.
