İran’da haftalardır devam eden protestolara ilişkin paylaşılan son veriler, olayların insani boyutunun giderek ağırlaştığını ortaya koydu. İnsan hakları örgütlerinin raporlarına göre, can kaybı 5 bin sınırını aşarken, gözaltı sayısı 28 bine yaklaştı.
Gösterilerin başlangıçta ekonomik taleplerle sınırlı olduğu ancak kısa sürede ülke genelinde siyasi bir krize dönüştüğü belirtiliyor. Bağımsız kaynaklardan veri toplayan İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), son durumla ilgili yayınladığı raporda çarpıcı rakamlar paylaştı.
ÖLÜM BİLANÇOSUNDA TARİHİ EŞİK
HRANA’nın dün açıkladığı verilere göre olaylarda hayatını kaybedenlerin sayısı önce 5 bin 2 olarak duyuruldu. Ancak yeni doğrulanan vakalarla birlikte bu rakam 5 bin 137’ye yükseldi. Raporda can kayıplarının dağılımı şöyle aktarıldı:
- Göstericiler ve siviller: 4.929
- Güvenlik güçleri: 208
Örgüt, rakamların sahadan ve yerel ağlardan doğrulama yöntemiyle toplandığını ifade etti.
GÖZALTILAR 27 BİNİ AŞTI
Ülke genelinde aralıksız süren operasyonlar nedeniyle gözaltı sayısı 27 bin 797’ye ulaştı. İnsan hakları savunucuları, bu ölçekteki gözaltı dalgasının cezaevlerinde kapasite sorununa ve hak ihlallerine zemin hazırladığı konusunda uyarıyor.
Gözaltına alınanlar arasında sadece aktivistler değil; öğrenciler, gazeteciler, esnaf ve sosyal medya kullanıcıları da bulunuyor.
PROTESTOLAR NASIL BAŞLADI?
İran’daki gösteriler 28 Aralık 2025’te, yerel para biriminin sert değer kaybı ve ekonomik baskıların artmasıyla tetiklendi. Tahran Büyük Çarşı esnafının başlattığı protestolar, kısa sürede diğer eyaletlere yayıldı ve siyasi bir hareket halini aldı.
Başkentte tansiyonun yükseldiği 8 Ocak tarihinde, güvenlik gerekçesiyle internet erişimi kısıtlandı.
Öte yandan İran Şehit ve Gaziler Vakfı’ndan yapılan Adli Tıp Kurumu açıklamasında, olaylarda 3 bin 117 kişinin yaşamını yitirdiği belirtildi. Bu kişilerin 2 bin 427’sinin güvenlik güçleri ve siviller olduğu aktarılırken, 690 kişi için detay verilmedi.
Resmi veriler ile HRANA’nın açıkladığı rakamlar arasındaki fark dikkat çekiyor. HRANA daha fazla vakayı doğruladığını savunarak güncellemeleri sürdürdüğünü bildirdi.
