İran ve Rusya arasındaki ekonomik işbirliğinde önemli bir adım daha atıldı. Tahran’da gerçekleştirilen İran-Rusya Ortak Ekonomik Komisyonu’nun (JEC) 19. oturumunda, çeşitli alanlarda dört adet mutabakat zaptı (MoU) imzalandı. Yetkililer, bu anlaşmaların yakın zamanda somut projelere dönüştürülmesi için hızlandırılmış çalışmalar yürütüleceğini duyurdu.
HİDROKARBON SEKTÖRÜ ÖNCELİKLİ ALAN
Oturumda öne çıkan iş birliği alanlarından biri, İran’ın hidrokarbon rezervlerinin geliştirilmesi ve etkin kullanımı oldu. İran, yaklaşık 34 trilyon metreküp doğal gaz rezervi ile dünyada ikinci sırada yer alıyor. Ülkede halihazırda 22 gaz sahası aktif olarak üretim yapıyor ve günlük yaklaşık 1,07 milyar metreküp zengin gaz sağlanıyor.
18 Şubat’taki oturumda İran Petrol Bakanı Mohsen Paknejad, hassas uluslararası koşulların ortasında İran-Rusya işbirliğinin güçlendirilmesinin önemine değindi. Paknejad, JEC çerçevesinde imzalanan anlaşmaların pratik uygulamaya geçirilmesinin büyük bir başarı olduğunu vurguladı.
İran ve Rus şirketleri arasında imzalanan dört sözleşme kapsamında, yedi İran petrol sahası geliştirilmekte olup, bazı sahalar şimdiden ham petrol üretimine başladı.
YAPTIRIMLAR VE YATIRIM ZORLUKLARI
Batılı yaptırımlar ve ekonomik kısıtlamalar, İran’ın petrol ve gaz sektöründeki potansiyelini tam olarak hayata geçirmesini engelliyor. İran, yabancı yatırımcılar için uygun mekanizmalar oluşturmak üzere çalışmalarını sürdürüyor ve Rus şirketleri bu süreçte daha aktif bir rol üstleniyor. Şu anda yedi İran petrol sahası Rus firmaları tarafından işletiliyor ve Basra Körfezi ülkeleriyle ortak olarak yürütülen bir sahada yakın zamanda üretim başlaması bekleniyor.
Toplam ham petrol üretiminin yaklaşık %6’sı şu anda Rus şirketler tarafından yönetiliyor ve bu oranın %12’ye çıkarılması planlanıyor.
DOĞALGAZ İTHALATI MASADA
İran, Rusya’dan doğalgaz ithalatına ilişkin müzakerelerin büyük ölçüde tamamlandığını, fiyat ve ödeme mekanizmaları gibi iki temel konunun hala çözülmeyi beklediğini belirtti. 26 Haziran 2024’te Ulusal İran Gaz Şirketi CEO’su Majid Chegeni ile Rus Gazprom şirketi İcra Direktörü Alexei Miller arasında Rus gazının İran’a taşınmasına ilişkin bir belge imzalandı.
Belgeye göre nihai anlaşma sağlanırsa, ilk aşamada yıllık 55 milyar metreküp gaz ithalatı yapılabilecek ve sonraki aşamada ek 55 milyar metreküp gaz ithali söz konusu olabilecek.
İran, bu ithalatı öncelikli olarak ülkenin kuzey bölgelerine istikrarlı gaz arzı sağlamak için planlıyor. Zira ülkenin ana gaz rezervleri güney ve Körfez sularında yer alıyor ve taşımada önemli teknik kayıplar yaşanıyor. Bu bağlamda Rus gazı, hem ekonomik hem de teknik açıdan daha verimli bir seçenek olarak değerlendiriliyor.
