Birleşmiş Milletler (BM) özel raportörleri, Çin’e zorla geri gönderilen 40 Uygur Türkünün durumuna ilişkin yazılı bir açıklama yayımlayarak ciddi endişelerini dile getirdi. Açıklamada, bir yıl önce Tayland tarafından Çin’e iade edilen Uygur Müslüman erkeklerin akıbeti, sağlık durumları ve nerede bulunduklarına dair hiçbir güvenilir bilgi bulunmadığı vurgulandı.
Raportörler, söz konusu kişilerin 27 Şubat 2025’te, uluslararası hukukun temel ilkelerinden biri olan “geri göndermeme” kuralına ilişkin yeterli güvenceler sağlanmadan Çin’e teslim edildiğini hatırlattı. Çin makamlarının şeffaf bilgi paylaşmaması ise kaygıları artırıyor.
"GENİŞ BİR ULUSLARARASI BASKI MODELİ" TANIMI
BM uzmanları, yaşananların etnik ve dini azınlıkları hedef alan daha geniş çaplı bir baskı politikasının yansıması olabileceğine dikkat çekti. Açıklamada, “Bu tür kaybolmalar, etnik ve dini azınlıklar ile Çin hükümetini eleştirdiği düşünülen bireyleri hedef alan daha geniş bir uluslararası baskı modelini yansıtıyor. Çin’in yanıtına rağmen, bu kişilerin kaderi ve nerede olduklarına dair güvenilir, kapsamlı ve bağımsız olarak doğrulanmış bilgi eksikliği son derece endişe verici" ifadeleri yer aldı.
Aynı zamanda ailelerin aylar geçmesine rağmen yakınlarıyla iletişim kuramadığı, gözaltı yerlerine dair resmi teyit alamadığı belirtildi. Bazı ailelere ise tutarsız ya da yanıltıcı bilgiler verildiği kaydedildi.
TAYLAND ELEŞTİRİLDİ, ÇİN'E ŞEFFAF OLUN DENİLDİ
BM raportörleri, Tayland’ın uluslararası insan hakları mekanizmalarının ve sivil toplum kuruluşlarının uyarılarına rağmen zorla geri göndermeleri gerçekleştirmesinden duyulan hayal kırıklığını da dile getirdi. “BM, uluslararası insan hakları mekanizmaları, Tayland Ulusal İnsan Hakları Komisyonu ve sivil toplum kuruluşlarının acil ve tekrarlanan çağrılarına rağmen Tayland’dan zorla geri göndermelerin gerçekleştirilmiş olmasından ötürü hayal kırıklığına uğradık” açıklaması yapıldı.
Açıklamada ayrıca, Çin’in tutukluların zamanında ve gizli şekilde hukuki danışmanlık almasını engellediği, birçok kişinin aylarca hatta yıllarca avukat erişiminden mahrum bırakıldığı ifade edildi.
BM'DEN ÇİN'E ÇAĞRI: 40 UYGUR TÜRKÜNÜN GÜVENLİĞİ GARANTİ ALTINA ALINSIN
BM uzmanları, Çin’e bağımsız gözlemcilere engelsiz erişim sağlama çağrısında bulunarak, geri gönderilen 40 Uygur Türkünün güvenliğinin ve temel haklarının garanti altına alınmasını istedi. Açıklamada, “Geri dönen 40 Uygur Türkünün güvenliğini ve refahını garanti altına almaya çağırıyoruz. Tayland ve diğer devletleri, Uygur Türklerinin Çin’e zorla geri gönderilmesine son vermeye, uluslararası topluma karşı koruma önlemlerini güçlendirmeye ve sorumluluklarını yerine getirmeye davet ediyoruz.” ifadeleri yer aldı.
