Çin’in nükleer denizaltı üretimindeki ivmesi, küresel deniz güç dengelerine ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi. Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü (IISS) tarafından yayımlanan son veriler, Pekin’in son beş yılda denizaltı üretiminde Washington’u geride bıraktığını ortaya koydu.
SON 5 YILDA 10 NÜKLEER DENİZALTI
IISS verilerine göre Çin, 2021–2025 döneminde toplam 79 bin tonluk 10 nükleer denizaltıyı suya indirdi. Aynı dönemde ABD ise yaklaşık 55 bin tonluk yedi nükleer denizaltı inşa etti. Bu tablo, 2016–2020 döneminin tersine bir gelişmeye işaret ediyor. Söz konusu dönemde ABD üretimde öndeydi.
Çin’in üretim hamlesi; balistik füze taşıyan Type 094 (Jin sınıfı) ve seyir/taarruz kapasitesine sahip Type 093B sınıfı denizaltıları kapsıyor. Uydu görüntüleri ve endüstriyel analizler, üretimin özellikle Liaoning eyaletindeki Huludao tesislerinde yoğunlaştığını gösteriyor.
HULUDAO TESİSLERİNDE KAPASİTE ARTIŞI
Çin’in nükleer denizaltıları, Bohai Shipbuilding Heavy Industry Co. tarafından Huludao’da inşa ediliyor. 2019–2022 arasında ikinci bir inşa hattının ve destek altyapısının devreye alınmasıyla üretim kapasitesinde belirgin artış yaşandı.
2025 başı itibarıyla Çin’in envanterinde 12 nükleer denizaltı bulunuyor. Bunların altısı balistik füze, altısı ise taarruz veya seyir füze denizaltısı olarak sınıflandırılıyor. Ayrıca Çin donanmasında 46 konvansiyonel denizaltı yer alıyor.
TYPE 094 VE NÜKLEER CAYDIRICILIK
ABD’li yetkililer Type 094 Jin sınıfını Çin’in ilk güvenilir deniz nükleer caydırıcısı olarak değerlendiriyor. 137 metre uzunluğa ve 11 bin ton batık deplasmana sahip bu denizaltılar, JL-2 ve daha uzun menzilli JL-3 balistik füzeleri taşıyabiliyor.
Uzmanlar, akustik performansın ABD ve Avrupa muadillerine kıyasla daha sınırlı olduğunu belirtse de, üretim hızındaki artışın stratejik denge açısından önemli olduğuna dikkat çekiyor.
ABD’DE ÜRETİM KISITLARI
ABD donanmasının envanterinde 65 nükleer denizaltı bulunuyor. Bunların 14’ü balistik füze, 51’i ise taarruz veya seyir füze kapasitesine sahip. Ancak Columbia sınıfı yeni nesil denizaltı programı ve bakım süreçleri, üretim takvimini zorlayan unsurlar arasında yer alıyor.
ABD, 2028’e kadar her yıl bir balistik füze ve iki taarruz denizaltısı üretmeyi hedefliyor. Buna karşın iş gücü ve sanayi altyapısındaki sınırlamalar üretim hızını etkiliyor.
HİNT-PASİFİK’TE DENGE DEĞİŞİYOR
Çin donanmasının toplam muharebe gemisi sayısının 370’in üzerine çıktığı ve 2030’a kadar 435’e ulaşabileceği öngörülüyor. Uzmanlara göre, nükleer denizaltı üretimindeki artış, Hint-Pasifik’teki deniz güç dengesinde nicelik açısından Çin lehine bir tablo oluşturuyor.
Type 095 ve Type 096 sınıfı yeni nesil projelerin devam etmesiyle Çin’in nükleer denizaltı kapasitesinin önümüzdeki yıllarda daha da artması bekleniyor. Bu gelişmeler, küresel askeri rekabette deniz gücünün yeniden merkezî bir rol üstlendiğini gösteriyor.
