Uluslararası Af Örgütü, İran’da Ocak 2026 protestolarıyla bağlantılı suçlamalar nedeniyle aralarında çocukların da bulunduğu en az 30 kişinin ölüm cezası riskiyle karşı karşıya olduğunu duyurdu. Açıklamada, gözaltı süreci, yargılama aşamaları ve mahkeme kararlarının ciddi hak ihlalleri içerdiği öne sürüldü.
Örgüt, gözaltına alındıktan sonraki haftalar içinde yargılanarak ölüme mahkûm edilen en az sekiz kişinin infaz riski altında bulunduğunu bildirdi. Bu kişiler arasında 18 yaşındaki Salih Muhammedi, 19 yaşındaki Muhammed Emin Biglari ve diğer bazı genç isimlerin yer aldığı aktarıldı.
Gözaltından haftalar içinde idam kararları
Af Örgütü’nün paylaştığı bilgilere göre, bazı sanıklar gözaltına alındıktan sonra haftalar içinde yargılandı ve ölüm cezasına çarptırıldı. Salih Muhammedi’nin 8 Ocak’taki protestolarla bağlantılı olarak 15 Ocak’ta gözaltına alındığı, 4 Şubat’ta ise ölüme mahkûm edildiği belirtildi. Muhammedi’nin suçlamaları reddettiği, mahkemede işkence altında alınan ifadelerini geri çektiği ancak bu itirazın dikkate alınmadığı öne sürüldü.
Tahran 15. Devrim Mahkemesi tarafından “Allah’a düşmanlık” suçlamasıyla idama mahkûm edilen bazı gençlerin de gözaltı sürecinde zorla kaybedilme, hücre hapsi ve avukata erişim engeliyle karşı karşıya kaldığı iddia edildi. Ailelerin tuttuğu bağımsız avukatların dosyaya erişimine izin verilmediği ve devlet tarafından atanan avukatların etkin savunma yapmadığı ifade edildi.
17 yaşındaki çocuklar için de ölüm cezası istemi
Açıklamada, 17 yaşındaki iki çocuğun da ölüm cezası istemiyle yargılandığı bilgisi yer aldı. İnsan hakları hukukuna göre 18 yaşından küçük kişiler hakkında ölüm cezası verilmesinin yasak olduğu hatırlatıldı. Buna rağmen, söz konusu çocukların da hızlı ve işkence iddialarının gölgesindeki davalarda yargılandığı belirtildi.
Uluslararası Af Örgütü Orta Doğu ve Kuzey Afrika Bölgesel Direktör Yardımcısı Diana Eltahawy, İran yetkililerinin ölüm cezasını protestolar sonrası bir baskı aracı olarak kullandığını savunarak, bunun yaşam hakkı ve adil yargılanma ilkelerine aykırı olduğunu ifade etti.
“Yaşam hakkı ve adil yargılama hiçe sayılıyor”
Af Örgütü İran’da ölüm cezasına mahkûm edilen kişiler hakkındaki infaz planlarının derhal durdurulmasını, mahkûmiyet kararlarının bozulmasını ve adil yargılama standartlarına uygun yeniden yargılama yapılmasını talep etti.
Örgüt ayrıca Birleşmiş Milletler üyesi devletlere ve uluslararası kuruluşlara eşgüdümlü diplomatik girişimlerde bulunma çağrısı yaptı. İran’daki davaların izlenmesi, gözaltı merkezlerine erişim sağlanması ve olası hak ihlallerinin soruşturulması gerektiği vurgulandı.
Uluslararası Af Örgütü, infazların durdurulması amacıyla küresel düzeyde bir “Acil Eylem” kampanyası başlattığını da duyurdu.
