ATG A.Ş., Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları ile imzaladığı Yap-İşlet-Devret sözleşmesi kapsamında Ankara Yüksek Hızlı Tren Garı'nı 10 yıl daha işletmeye devam edecek. Buna karşılık devletin garanti ödemeleri 5 yıl daha sürecek.
Garın işletmecisi ATG A.Ş. Limak, Cengiz ve Kolin ortaklığıyla kuruldu. Sözleşmeye göre TCDD 14 yıl boyunca toplam 106 milyon yolcu için garanti verdi. Garanti bedeli yolcu başına 1,5 ABD doları + KDV olarak belirlendi. Yıllara göre garanti edilen yolcu sayısı değişse de ödeme mantığı değişmiyor.
Gerçekleşmeler hedefin çok altında
2016’da açılan gar için 2016-2025 döneminde 56 milyon yolcu garanti edildi. Ancak aynı dönemde gar çıkışlı trenlerle yolculuk yapan toplam yolcu sayısı 19 milyon 811 bin 865’te kaldı. On yılın yalnızca ilk iki yılında gerçekleşmeler garanti seviyesinin üzerine çıktı.
2024-2025 örneği: %70’in üzerinde sapma
Sözleşmenin dokuzuncu yılına denk gelen 2024-2025 döneminde 10 milyon yolcu garanti edildi. Buna karşın fiili çıkış 2 milyon 998 bin 6 kişiyle sınırlı kaldı. Eksik yolcu sayısı 7 milyonun üzerine çıkarken sapma oranı %70,12 oldu.
Ancak sözleşmenin gelir ve yolcu garantisi maddesi gereği yıllık gerçekleşmelerin garanti altında kalması ödeme tutarını etkilemiyor. Yani garanti sayısı tutturulmasa da ödeme yapılıyor.
Ödeme nasıl yapılıyor?
Sözleşmede garanti sayısının üzerine çıkılması halinde TCDD’nin yolcu başına bedelin yalnızca üçte birini (+KDV) izleyen yılın Mayıs ayında ödeyeceği hükmü yer alıyor. Buna karşılık garanti tutturulamazsa yolcu başına 1,5 ABD doları + KDV tutar tam olarak ödeniyor.
Bu çerçevede 2025 yılı için 10 milyon yolcu garantisi nedeniyle devletin kasasından yaklaşık 17,7 milyon ABD doları çıktı.
Toplam fatura
CİMER başvurularına verilen yanıtlarla ortaya çıkan veriler ışığında ATG A.Ş.’ye 2016’dan bugüne ödenen garanti tutarı KDV dahil 99,5 milyon ABD dolarına yaklaştı. Bu meblağ güncel kurla yaklaşık 4 milyar 278,5 milyon TL’ye karşılık geliyor.
2030’a kadar devam
Mevcut sözleşmeye göre TCDD Genel Müdürlüğü bu yıldan itibaren 2030’a kadar her yıl 10 milyon yolcu için yolcu başına 1,5 ABD doları + KDV garanti ödemesi yapmayı sürdürecek. Ankara YHT Garı’nda gerçekleşmeler ile garanti arasındaki fark kapanmazsa kamu bütçesi üzerindeki yük önümüzdeki yıllarda da devam edecek.
